پاسخ ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک به خاک ورزی و زیرشکنی در کشت گلرنگ (Carthamus tinctorius)

این پژوهش با هدف بررسی اثر سامانه های مختلف خاک ورزی، زیرشکنی و حضور یا عدم حضور گیاه بر برخی ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک انجام شد. آزمایش به صورت کرت های دوبار خردشده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارها شامل سه سامانه خاک ورزی مرسوم، خاک ورزی کاهشی و بی خاک ورزی، دو سطح زیرشکنی و بدون زیرشکنی، و دو سطح کشت گلرنگ و بدون کشت گیاه بودند. نتایج نشان داد که مدیریت خاک ورزی تاثیر معنی داری بر تعدادی از شاخص های مورد بررسی داشت، به طوری که سامانه های بی خاک ورزی و خاک ورزی کاهشی در مقایسه با خاک ورزی مرسوم شرایط مطلوب تری را برای حفظ برخی شاخص های کیفیت خاک فراهم کردند. در این سامانه ها، کاهش اختلال مکانیکی، حفظ بقایای گیاهی در سطح خاک و بهبود پایداری ساختمان خاک با افزایش ماده آلی، کربن آلی و کربن زیست توده میکروبی همراه بود. اگرچه بیشترین تنفس پایه میکروبی خاک در تیمار خاک ورزی مرسوم مشاهده شد، این افزایش لزوما نشان دهنده بهبود کیفیت زیستی خاک نیست و احتمالا ناشی از افزایش هوادهی، برهم خوردن خاک و تسریع معدنی شدن ماده آلی در این سامانه است. در مقابل، مقادیر بیشتر کربن زیست توده میکروبی و کربن آلی در سامانه های حفاظتی نشان دهنده فراهم شدن شرایط نسبتا پایدارتر برای نگهداری کربن و فعالیت زیستی خاک بود. همچنین حضور گلرنگ از طریق ترشحات ریشه ای، بقایای گیاهی و برهم کنش با شرایط فیزیکی خاک در بهبود برخی شاخص های زیستی نقش داشت. اثر زیرشکن نیز بسته به نوع سامانه خاک ورزی متفاوت بود و در برخی موارد از طریق تغییر شرایط فیزیکی خاک بر فعالیت میکروبی اثر گذاشت. در مجموع، نتایج این پژوهش نشان داد که در شرایط این آزمایش، سامانه های خاک ورزی حفاظتی، به ویژه بی خاک ورزی، می توانند در کوتاه مدت نقش موثری در حفظ یا بهبود برخی ویژگی های فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک داشته باشند.

کلیدواژه ها:

بی خاکورزی ، خاک ورزی حفاظتی ، زیرشکن ، کیفیت خاک ، گلرنگ