واکاوی نقش شیردال بر بازوبند هخامنشی از منظر مفاهیم اساطیری

شیردال یا گریفین موجودی از ترکیب شیر و عقاب بوده که به عنوان نقوش اساطیری شناخته می شود. به همین منظور این نقش اسطوره ای در نزد مردمان باستان مورد اهمیت و ارزش بسیاری داشته است و از آن در معماری، منسوجات، ظروف، مهرها و... بهره می بردند. هخامنشیان در طول دوران حکومت خود در زیورآلاتی نظیر دستبند، گردنبند و... از نقوش حیوانی استفاده می کردند، که شامل حیوانات اسطوره ای و ترکیبی نیز می شد. در این میان نقش شیردال یا همان گریفین نیز در بازوبندی از زیورآلات به جامانده از زیورآلات آن دوره موجود مشاهده می شود. شیردال در آن زمان دارای مفاهیم و صفاتی بود که از بارزترین آن ها به عنوان محافظ و نگهبان طلا یاد شده، از این رو به نظر می رسد که نقش گریفین به همین دلیل در زیورآلات مردمان پارسی به کار می رفته است از این رو موجودی قابل احترام و مقدس شمرده می شد. از آنجا که نقش شیردال در برخی مواقع اجزایی به آن اضافه یا کم می شده است قطعا این تغییر در فرم و ترکیب نقش اصلی دارای مفهوم و نماد در باور هخامنشیان بوده است. حال سوال این است «نقش شیردال روی بازوبند دوره ی هخامنشی با توجه به بینش اساطیری باستان چه مفاهیمی را القا می کند؟» فرض بر آن است که نقش شیردال روی بازوبند هخامنشی براساس عناصر تصویری پیوسته شده به آن دارای مفاهیمی اساطیری بوده و نیروهای ماورایی را در خود داشته است. هدف از این پژوهش پیش رو بررسی میزان تاثیرگذاری بینش اسطوره ای هخامنشیان در استفاده از نقش شیردال بر زیورآلات پارسیان است. پژوهش در حوزه ی مذکور در مطالعات اسطوره شناسی کاربرد خواهد بود. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و شیوه ی گردآوری اطلاعات از نوع کتابخانه ای می باشد. نتایج تحقیق بر این نکته اذعان دارد که هخامنشیان تحت تاثیر جایگاه نمادین نقش شیردال در بینش اساطیری خویش از نقش مزبور در زیورآلات بهره برده اند.

کلیدواژه ها:

باستان ، هخامنشیان ، زیورآلات ، بازوبند ، نقوش اساطیری ، شیردال