بررسی و شبیه سازی سونامی ناشی از زمین لرزه احتمالی گسل خزر

گسل خزر که به عنوان سریع ترین گسل فعال محدوده شمالی ایران در امتداد البرز غربی تا نزدیکی خط ساحلی دریای خزر یافته است، از پتانسیل ایجاد زلزله های احتمالی با بزرگی در محدوده ۷Mw تا ۸/۲Mw برخوردار است. جهت ارزیابی خطر سونامی دریای خزر در سواحل شمال ایران، در مطالعه حاضر زلزله احتمالی این گسل به عنوان عامل ایجاد سونامی در نظرگرفته شده و سونامی ناشی از آن به طور عددی شبیه سازی می گردد. جهت شبیه سازی فاز تولید سونامی، با فرض رخداد آنی زلزله، تکامل زمانی منبع سونامی نادیده گرفته شده و تغییر شکل استاتیک بستر دریا عینا به سطح دریا منتقل می شود. انتشار امواج نیز با حل معادلات بوسینسک کاملا غیرخطی که اثرات غیرخطی و پراکندگی فرکانس را در نظر می گیرد، محاسبه می گردد. بر اساس نتایج حاصله علیرغم اینکه مرکز زلزله درنظرگرفته شده در خشکی قرار دارد، تغییر شکل زمین در اثر زلزله به نواحی زیرین دریا نیز گسترش یافته و به شکل گیری امواج سونامی می انجامد. البته امواج سونامی حاصله عمدتا در اطراف منطقه گسیخته شده متمرکز هستند. به گونه ای که در مناطق ساحلی رامسر و تنکابن (و به طور کلی مناطق ساحلی مجاور مرز استان های گیلان و مازندران) سطح آب بیش از ۱ متر بالا می رود و جریان آب از ۲.۵ متر بر ثانیه تجاوز می کند. گرچه این امواج در مقایسه با امواج همراه با سونامی های عظیم کوچک بوده و قادر به ایجاد آبگرفتگی وسیع نیستند، اما با توجه به حضور جمعیت بالا و وجود زیرساخت های زیاد در مناطق ساحلی این نواحی و شیب ملایم سواحل، می توانند با مخاطرات جدی همراه باشند.

کلیدواژه ها:

سونامی ، دریای خزر ، گسل خزر ، شبیه سازی عددی