هوش مصنوعی در آموزش و فرهنگ: نقش فناوری در تحول نظام های آموزشی و تاثیر آن بر هویت فرهنگی نسل های آینده

این مقاله به بررسی نقش هوش مصنوعی در تحول نظام های آموزشی و تاثیر آن بر هویت فرهنگی نسل های آینده می پردازد. این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون (تماتیک) با الگوی آترید–استرلینگ صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش شامل متخصصان و اساتید حوزه فناوری آموزشی، کارشناسان فناوری و هوش مصنوعی در آموزش، معلمان و مربیان با سابقه در استفاده از فناوری های نوین آموزشی بوده است، نمونه گیری به صورت هدفمند و با بهره گیری از روش گلوله برفی انجام شده است. فرایند نمونه گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت؛ یعنی زمانی که داده های جدید منجر به شکل گیری کد یا مضمون تازه ای نشد که بعد از ۱۴ مصاحبه به اشباع نظری کدها تکرار شدند و به اشباع نظری رسیده شد.ابزار اصلی گردآوری داده ها، مصاحبه های نیمه ساختاریافته بوده است. یافته های پژوهش در قالب کدهای اولیه،کد های تجمیعی، مضامین پایه، مضامین سازمان دهنده و مضامین فراگیر ارائه شده که در نتیجه دو مضمون فراگیر(تحول هوشمند نظام آموزشی و بازتعریف هویت فرهنگی نسل آینده)، ده مضمون سازمان یافته و ۱۳ مضمون پایه و در نهایت ۲۵ کد تجمیعی استخراج گردید. یافته های حاصل از تحلیل مضمون نشان داد که تحول هوشمند نظام آموزشی یک فرایند چندبعدی، نظام مند و مبتنی بر تعامل میان فناوری، نیروی انسانی، مدیریت آموزشی و عدالت دسترسی است. بر اساس مضامین استخراج شده، هوشمندسازی نظام آموزشی صرفا به معنای ورود ابزارها و تجهیزات فناورانه به مدارس و محیط های آموزشی نیست، بلکه مستلزم بازتعریف ساختارها، فرایندها، نقش ها و الگوهای یاددهی–یادگیری در نظام آموزشی است. یافته های حاصل از تحلیل مضمون در بخش دوم نشان می دهد که ورود هوش مصنوعی به عرصه آموزش، موجب دگرگونی بنیادین در الگوی سنتی جامعه پذیری فرهنگی و شکل گیری هویت نسل آینده شده است. تحلیل داده ها بیانگر آن است که هوش مصنوعی نه تنها به عنوان ابزاری آموزشی، بلکه به مثابه یک «عامل فرهنگی» عمل می کند که در تولید، بازتولید و جهت دهی به تجربه فرهنگی دانش آموزان نقش فعال دارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تحول هوشمند نظام آموزشی ، بازتعریف هویت فرهنگی