تحلیل روان شناختی تعارض هویت فرهنگی در میان دانشجویان دانشگاه آزاد کرمانشاه در عصر جهانی شدن

روند فزاینده جهانی شدن در سال های اخیر موجب تغییرات گسترده در نظام های ارزشی، الگوهای فرهنگی و شیوه های هویت یابی جوانان شده است. دانشجویان، به ویژه در شهرهایی با تنوع فرهنگی و قرارگرفتن در معرض جریان های مدرن، از جمله گروه هایی هستند که بیشترین مواجهه با این تحولات را تجربه می کنند. شهر کرمانشاه با بافت اجتماعی چندلایه، پیشینه فرهنگی غنی و شدت تماس با جریان های رسانه ای و سبک های زندگی نوین، محیطی است که در آن دانشجویان در معرض شکل گیری هم زمان گرایش های مدرن و وفاداری های سنتی قرار می گیرند. این وضعیت زمینه ساز ظهور تعارض هویت فرهنگی و بروز چالش های روان شناختی در میان آنان است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل روان شناختی تعارض هویت فرهنگی در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه و شناسایی ابعاد ذهنی، هیجانی و رفتاری این تعارض در بستر جهانی شدن انجام شد. این مطالعه با تمرکز بر سازوکارهای درونی و بین فردی هویت یابی، به بررسی چگونگی مواجهه دانشجویان با تنش میان ارزش های فرهنگی بومی و الگوهای جهانی نقش و سبک زندگی می پردازد. یافته های تحلیلی نشان می دهد دانشجویان در روند شکل گیری هویت خود با سه محور اصلی تعارض مواجه اند: نخست، فشار برای انطباق با ارزش های سنتی خانواده و جامعه؛ دوم، تمایل به استقلال فردی، انتخابگری و تجربه سبک های زندگی مدرن؛ و سوم، تاثیر رسانه ها و ارتباطات فرامرزی که الگوهای جدیدی از نقش های جنسیتی، موفقیت، سبک زندگی و روابط اجتماعی را بازنمایی می کند. این سه نیرو سبب شکل گیری نوعی نوسان روان شناختی و فرهنگی می شود که در آن دانشجو میان دو قطب سنت و مدرنیته در حرکت است. تحلیل روان شناختی مطالعات نشان می دهد تعارض هویت فرهنگی در میان دانشجویان کرمانشاه در سه سطح نمود می یابد: در سطح شناختی، به صورت تردید در باورها، بازاندیشی مداوم در ارزش ها، و دشواری در ساخت یک روایت منسجم از «خود فرهنگی»؛ در سطح عاطفی، به شکل تجربه اضطراب هویتی، احساس شکاف در تعلق فرهنگی، نگرانی از قضاوت اجتماعی و احساس فشار نقش ها؛ و در سطح رفتاری، در قالب انتخاب های متناقض، نوسان میان کنش های سنتی و مدرن و بروز رفتارهای موقعیت محور دیده می شود. نتایج کلی نشان می دهد ترکیب نیروهای سنتی و مدرن، در کنار افزایش آگاهی و آزادی انتخاب، موجب تقویت هم زمان استقلال فردی و احساس وابستگی فرهنگی شده و این دوگانگی، ساختار هویت دانشجویان را در معرض تنش قرار می دهد. جمع بندی پژوهش تاکید می کند که دانشجویان کرمانشاه برای دستیابی به انسجام هویتی نیازمند حمایت های روان شناختی، اجتماعی و فرهنگی اند. توجه به مهارت های بازاندیشی، گفت وگو درباره نقش های فرهنگی، و ایجاد فضاهایی که امکان بیان بدون قضاوت تجربه های هویتی را فراهم کنند، می تواند در کاهش تعارض و تقویت ثبات روان شناختی آنان موثر باشد.

کلیدواژه ها:

روان شناختی ، تعارض ، هویت فرهنگی ، جهانی شدن