نقش شایستگی فرهنگی معلمان در مدیریت تنوع فرهنگی مدارس و تاثیر آن بر احساس تعلق و مشارکت تحصیلی دانش آموزان

در دهه های اخیر، تنوع فرهنگی در مدارس به دلیل جابه جایی های جمعیتی، گسترش شهرنشینی و حضور دانش آموزان با پیش زمینه های مختلف قومی، زبانی و اجتماعی، به طور چشمگیری افزایش یافته است. این وضعیت، از یک سو می تواند منبع تعارض، تبعیض و احساس طردشدگی برای برخی دانش آموزان باشد و از سوی دیگر، در صورت مدیریت موثر، به فرصتی برای غنای یادگیری و تربیت شهروندانی منعطف و مداراجو تبدیل شود. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش شایستگی فرهنگی معلمان در مدیریت تنوع فرهنگی کلاس های درس و تبیین تاثیر آن بر احساس تعلق و مشارکت تحصیلی دانش آموزان است. پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی است. جامعه آماری شامل معلمان و دانش آموزان دوره اول در مدرسه شهید بهمن محمدی که دارای تنوع فرهنگی می باشد که از میان آن ها، با استفاده از روش نمونه گیری تعداد ۳ معلم و ۹۰ دانش آموز به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها، از سه پرسشنامه شایستگی فرهنگی معلمان، احساس تعلق دانش آموزان به مدرسه و مشارکت تحصیلی استفاده شد که روایی آن ها از طریق نظر خبرگان و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تایید گردید. داده ها با بهره گیری از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد بین شایستگی فرهنگی معلمان و احساس تعلق دانش آموزان به مدرسه، رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین، بین شایستگی فرهنگی معلمان و مشارکت تحصیلی دانش آموزان نیز رابطه مثبت و معنادار مشاهده شد. تحلیل رگرسیون نشان داد ابعاد نگرش مثبت نسبت به تنوع و مهارت های ارتباط بین فرهنگی معلمان، پیش بینی کننده قوی تری برای احساس تعلق و مشارکت تحصیلی دانش آموزان هستند. بر اساس نتایج، تقویت شایستگی فرهنگی معلمان از طریق دوره های آموزشی هدفمند، بازنگری در محتوای برنامه های تربیت معلم و فراهم کردن فرصت برای تبادل تجربه های بین فرهنگی، می تواند به مدیریت موثرتر تنوع فرهنگی و ارتقای کیفیت فرایند یاددهی–یادگیری در مدارس منجر شود.

کلیدواژه ها:

شایستگی فرهنگی معلمان ، تنوع فرهنگی ، احساس تعلق به مدرسه ، مشارکت تحصیلی