مروری بر نقش برنامه های درسی در ادغام دانش بومی و حفظ هویت فرهنگی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی انتقادی نقش بازطراحی برنامه های درسی در ادغام نظام های دانش بومی و تبیین پیامدهای آن بر صیانت و بازسازی هویت فرهنگی یادگیرندگان به رشته تحریر درآمده است. در پارادایم کنونی آموزش جهانی، تقابل میان هژمونی معرفت شناختی غرب و ضرورت تکثرگرایی فرهنگی، چالش های بنیادینی را در مسیر پایداری هویت های محلی ایجاد کرده است. این مطالعه با بهره گیری از روش مرور سیستماتیک و سنتز پژوهشی ادبیات علمی منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ را در پایگاه های استنادی تراز اول مورد واکاوی قرار داده است. یافته های مستخرج از تحلیل تماتیک متون نشان می دهد که ادغام دانش بومی در ساختار رسمی برنامه درسی، نه به عنوان یک مولفه الحاقی، بلکه در قالب یک «چرخش پارادایمیک»، قادر است از طریق اعتباربخشی مجدد به شیوه های سنتی دانستن، فرآیند «بی گانگی تحصیلی» را مهار کرده و به تقویت «عزت نفس معرفتی» در دانش آموزان بینجامد. نتایج نشان دهنده آن است که به کارگیری استراتژی های «پداگوژی مکان محور» و ایجاد «فضاهای سوم آموزشی» برای تعامل علم مدرن و حکمت بومی، منجر به شکل گیری هویتی هیبریدی و پویا می گردد که پاسخگوی نیازهای زیست محیطی و اجتماعی عصر حاضر است. با این وجود، نتایج سنتز چالش ها حاکی از آن است که موانع ساختاری نظیر «استانداردسازی افراطی» و «گسست حرفه ای معلمان از بافت فرهنگی»، مانع از گذار از ادغام نمادین به ادغام ساختاری شده است. در نهایت، این پژوهش مدلی مفهومی ارائه می دهد که در آن برنامه ریزی درسی به عنوان ابزاری برای «عدالت معرفتی» و بازتولید هویت در جوامع چندفرهنگی بازتعریف می شود.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، دانش بومی ، هویت فرهنگی