تحول مفهوم برابری در تاریخ اندیشه و بازتاب آن در اندیشه آیت الله خامنه ای(قدس سره)

مفهوم برابری از بنیادی ترین و در عین حال مناقشه برانگیزترین مفاهیم در تاریخ اندیشه سیاسی و اجتماعی است که در سنت های فکری، فلسفی و دینی گوناگون، معانی و مصادیق متفاوتی یافته است. این مفهوم از جهان باستان تا ادیان الهی، از نظریه های عدالت اجتماعی تا تحولات سیاسی مدرن، همواره در پیوند با پرسش هایی درباره شان انسان، عدالت، قانون، فرصت ها و مناسبات قدرت مطرح بوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تحول مفهوم برابری در تاریخ اندیشه و تبیین بازتاب آن در منظومه فکری آیت الله خامنه ای(ره) انجام شده است. روش تحقیق؛ توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای است. در این چارچوب، نخست پیشینه تاریخی و نظری مفهوم برابری در دوره ها، مکاتب و گفتمان های مختلف از زمان باستان تا نظام جمهوری اسلامی به اجمال، بررسی شده و سپس با تمرکز بر آثار، بیانات و مواضع آیت الله خامنه ای در بازه زمانی ۱۳۵۳ تا ۱۴۰۲، مضامین مرتبط با برابری استخراج و تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد؛ در اندیشه آیت الله خامنه ای، برابری مفهومی صرفا انتزاعی یا تقلیدی از الگوهای مدرن غربی نیست، بلکه در پیوندی وثیق با عدالت، کرامت انسانی، قانون مداری و مسئولیت اجتماعی معنا می یابد. از منظر ایشان، همه مردم و مسئولان در نظام جمهوری اسلامی در برابر قانون برابرند و برابری فرصت ها، به ویژه در دسترسی به امکانات رشد، آموزش، مشارکت اجتماعی و پیشرفت، از مهم ترین مصادیق برابری به شمار می رود. همچنین در عرصه بین المللی، برابری ملت ها و نفی سلطه گری قدرت های جهانی از عناصر اصلی این نگاه است. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که؛ برابری در اندیشه آیت الله خامنه ای، ذیل عدالت اسلامی تعریف می شود و با نقد الگوهای غربی، به ویژه در حوزه برابری جنسیتی، بر تفاوت میان برابری حقیقی و برابری صوری تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آیت الله خامنه ای ، اندیشه سیاسی ، برابری ، تاریخ اندیشه ، عدالت.