شناسایی چالش های اجرایی قراردادهای هوشمند در نظام حقوقی ایران

ظهور قراردادهای هوشمند مبتنی بر فناوری بلاک چین، تحولی بنیادین در ساختار سنتی تعهدات قراردادی ایجاد کرده است. این قراردادها که به صورت برنامه های رایانه ای خوداجرا طراحی شده اند، بدون نیاز به دخالت انسان و با تکیه بر منطق «اگر... آنگاه...» به اجرای دقیق و خودکار شرایط توافق می پردازند. علیرغم مزایای شاخصی نظیر شفافیت، کاهش هزینه های معاملاتی و حذف واسطه های سنتی، به کارگیری قراردادهای هوشمند در نظام حقوقی ایران با چالش های اجرایی قابل توجهی مواجه است. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با هدف «شناسایی نظام مند چالش های اجرایی قراردادهای هوشمند در نظام حقوقی ایران» تدوین یافته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مهم ترین چالش های اجرایی عبارت از (۱) تردید در تطابق قراردادهای هوشمند با ارکان سنتی صحت قراردادها (به ویژه قصد و رضا)؛ (۲) ابهام در شناسایی قانون حاکم و دادگاه صالح در قراردادهای فرامرزی؛ (۳) نبود رویه قضایی و خلا قانونی صریح در خصوص الزام آوری و ادله اثبات؛ (۴) چالش اثبات و احراز اهلیت طرفین در بستر غیرمتمرکز بلاک چین؛ (۵) دشواری فسخ، تعدیل و تفسیر قراردادی که در قالب کدهای غیرقابل تغییر ثبت شده است، می باشند. در پایان، راهکارهایی از قبیل تصویب قانون خاص، بازنگری در مفاهیم بنیادین حقوقی، و ایجاد شعب تخصصی قضایی برای نظام حقوقی ایران پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، بلاک چین ، چالش های اجرایی ، نظام حقوقی ایران ، حقوق قراردادها ، خوداجرایی.