مسئولیت مدنی پلتفرم های دیجیتال در قبال محتوا و کالاهای عرضه شده توسط شخص ثالث

گسترش پلتفرم های دیجیتال و نقش آفرینی آن ها در عرضه محتوا، کالا و خدمات توسط اشخاص ثالث، مسئله مسئولیت مدنی این بسترها را به یکی از موضوعات مهم حقوق خصوصی و تجارت الکترونیک تبدیل کرده است. پلتفرم ها در ظاهر، واسطه ای میان کاربران، فروشندگان و مصرف کنندگان هستند، اما در عمل ممکن است از طریق رتبه بندی، تبلیغ، پیشنهاد الگوریتمی، مدیریت پرداخت، تضمین اصالت، ارائه خدمات پس از فروش یا ایجاد اعتماد تجاری، در فرایند تصمیم گیری کاربران و تحقق معامله نقش موثر ایفا کنند. ازاین رو، پرسش اصلی پژوهش آن است که پلتفرم های دیجیتال در قبال محتوای زیان بار یا کالاهای معیوب، تقلبی و خطرناک عرضه شده توسط اشخاص ثالث تا چه اندازه مسئولیت مدنی دارند. یافته های پژوهش نشان می دهد که مسئولیت پلتفرم ها نه به صورت مطلق قابل نفی است و نه به طور مطلق قابل پذیرش؛ بلکه باید با توجه به معیارهایی همچون علم واقعی یا مفروض پلتفرم، میزان کنترل فنی و قراردادی، نقش فعال در عرضه یا ترویج محتوا و کالا، انتفاع اقتصادی، ایجاد اعتماد مشروع برای مصرف کننده و واکنش پس از دریافت گزارش تخلف تعیین شود. در حوزه محتوا، مسئولیت پلتفرم عمدتا زمانی تقویت می شود که پس از آگاهی از محتوای زیان بار، اقدام موثر و متناسبی برای حذف، محدودسازی یا جلوگیری از استمرار ضرر انجام ندهد. در حوزه کالا نیز هرچه پلتفرم از جایگاه واسطه صرف فاصله گرفته و به بازارگاه فعال یا تضمین کننده کیفیت و اصالت کالا نزدیک تر شود، امکان انتساب مسئولیت به آن افزایش می یابد. همچنین شروط قراردادی سلب مسئولیت، در برابر مصرف کننده اعتبار مطلق ندارند و نمی توانند آثار تقصیر، تبلیغ گمراه کننده یا ایجاد اعتماد خلاف واقع را از میان ببرند. نتیجه آنکه الگوی مناسب، پذیرش مسئولیت تدریجی و متناسب با ماهیت و نقش واقعی پلتفرم است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت مدنی ، پلتفرم دیجیتال ، شخص ثالث ، محتوای زیان بار ، کالای معیوب ، حمایت از مصرف کننده.