تحلیل جامع تفاسیر و استخراج بهره های چندبعدی مدیریت اسلامی

سوره مبارکه فیل، با وجود کوتاهی و ایجاز، یکی از سوره های پرظرفیت قرآن کریم برای تحلیل مفاهیم مدیریتی، راهبردی، اجتماعی و تربیتی است. این سوره با روایت واقعه اصحاب فیل و شکست لشکر ابرهه در حمله به کعبه، الگویی معنادار از تقابل قدرت ظاهری با اراده الهی، شکست مدیریت متکبرانه و نقش عوامل غیرمنتظره در بحران ارائه می دهد. هدف پژوهش حاضر، تحلیل جامع سوره فیل و استخراج مولفه های چندبعدی مدیریت اسلامی با تاکید بر مدیریت بحران، رهبری توحیدی و تاب آوری سازمانی است.این پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی تحلیلی انجام شده است. داده های نظری پژوهش از طریق مطالعه قرآن کریم، منابع تفسیری شیعه و اهل سنت و متون مرتبط با مدیریت اسلامی، مدیریت بحران و رهبری سازمانی گردآوری شده اند. سپس مفاهیم محوری سوره فیل با رویکردی بین رشته ای تحلیل و در قالب مولفه های مدیریتی دسته بندی شده اند.یافته های پژوهش نشان داد که سوره فیل ظرفیت استخراج الگوی مدیریتی جامعی را دارد که مهم ترین مولفه های آن شامل توکل فعال، آمادگی و تاب آوری، رهبری حکیمانه، همبستگی اجتماعی، مدیریت بحران هوشمند و عبرت آموزی سازمانی است. همچنین، شکست ابرهه ناشی از غرور مدیریتی، ضعف در تحلیل ذی نفعان، اتکای افراطی به قدرت سخت و نادیده گرفتن مشروعیت دینی و اجتماعی بود. در مقابل، رفتار عبدالمطلب نمونه ای از رهبری توحیدی، آرامش در بحران و تفکیک میان مسئولیت انسانی و تدبیر الهی را نشان می دهد.بر اساس نتایج پژوهش، سوره فیل می تواند به عنوان منبعی الهام بخش برای طراحی الگوی بومی مدیریت بحران در سازمان های اسلامی مورد استفاده قرار گیرد. این الگو در صورت تبدیل شدن به شاخص های عملی، برنامه های آموزشی و ابزارهای سنجش، می تواند به ارتقای تاب آوری، مشروعیت، انسجام و کارآمدی سازمان ها در مواجهه با بحران های معاصر کمک کند.

کلیدواژه ها:

سوره فیل ، مدیریت اسلامی ، مدیریت بحران ، رهبری توحیدی ، تاب آوری سازمانی.