بررسی و تحلیل نقش مدیریت شهری در تحقق شاخص های شهر پایدار (مطالعه موردی: شهر مشهد)

دستیابی به شهر پایدار، یکی از محوری ترین اهداف برنامه ریزی شهری معاصر است که در قالب هدف یازدهم توسعه پایدار سازمان ملل متحد («شهرها و جوامع پایدار») و برنامه شاخص های شهری سازمان اسکان بشر ملل متحد صورت بندی شده است. در این میان، کیفیت حکمروایی و مدیریت شهری به عنوان یکی از شش بعد اصلی شاخص رفاه شهری (City Prosperity Index)، نقشی محوری و تعیین کننده در تحقق سایر ابعاد پایداری ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تحلیل نقش مدیریت شهری در تحقق شاخص های شهر پایدار در کلان شهر مشهد انجام شده است. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و داده ها از طریق مطالعات اسنادی، بررسی گزارش های رسمی سازمان های متولی (شهرداری مشهد، اداره کل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی)، مقالات علمی به روز داخلی و بین المللی، و مشاهدات میدانی گردآوری شده اند. چارچوب تحلیلی پژوهش بر شش بعد زیرساخت و کالبد، بهره وری اقتصادی، کیفیت زندگی، برابری و شمول اجتماعی، پایداری زیست محیطی، و حکمروایی و قانون گذاری استوار است. یافته ها نشان می دهد که مدیریت شهری مشهد در حوزه توسعه زیرساخت حمل ونقل ریلی و برخی خدمات شهری دستاوردهایی داشته، اما با چالش های حادی نظیر بحران مستمر آلودگی هوا (که کیفیت هوای بخش قابل توجهی از مناطق شهر را در روزهای متعدد سال به سطح ناسالم می رساند)، کمبود چشمگیر ناوگان حمل ونقل عمومی، و ضعف سازوکارهای مشارکت شهروندی در تصمیم گیری شهری مواجه است. تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید (SWOT) نشان می دهد که فقدان یکپارچگی میان سیاست های حمل ونقل، انرژی و محیط زیست، مهم ترین مانع ساختاری تحقق شهر پایدار در مشهد است. در پایان، راهکارهایی از جمله تسریع در نوسازی و گسترش ناوگان حمل ونقل عمومی، تدوین برنامه جامع کاهش آلودگی هوا با محوریت مدیریت شهری، و نهادینه سازی سازوکارهای مشارکت شهروندی پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

شهر پایدار ، مدیریت شهری ، حکمروایی شهری ، شاخص های توسعه پایدار ، کلان شهر مشهد