بررسی تطبیقی بازنمایی مهاجرت در «خاک غریب» جومپا لاهیری و «جایی دیگر» گلی ترقی

ادبیات مهاجرت به عنوان یکی از حوزه های میان رشته ای ادبیات معاصر، بازتاب دهنده تجربه های جابه جایی، گسست هویتی، نوستالژی و فرایند بازتعریف خویشتن در بسترهای فرهنگی متکثر است. پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی و بهره گیری از روش تحلیل مضمونی–فرمی، به بررسی چگونگی بازنمایی تجربه مهاجرت بنابراین ه داستان «خاک غریب» اثر جومپا لاهیری و «جایی دیگر» اثر گلی ترقی می پردازد. هدف اصلی پژوهش، تبیین اشتراکات و افتراق های این دو اثر در بازنمایی مهاجرت از منظرهای هویتی، اجتماعی و روایی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هر دو نویسنده مهاجرت را پدیده ای پیچیده، چندلایه و موثر بر ساختار هویت فردی و روابط اجتماعی بازنمایی می کنند. با این حال، در «خاک غریب» مهاجرت عمدتا در چارچوبی سازگارانه و چندفرهنگی، همراه با تاکید بر دوگانگی هویتی و بحران نسل دوم مهاجران در بستر مهاجرت داوطلبانه صورت بندی می شود. در مقابل، «جایی دیگر» مهاجرت را به مثابه تجربه ای اغلب اجباری، آمیخته با فقدان، نوستالژی و احساس بی خانمانی و گسست عاطفی بازنمایی می کند. از منظر فرمی نیز، هر دو اثر با بهره گیری از روایت های کوتاه، زبان فشرده و ظرفیت های نمادپردازانه، تجربه مهاجرت را بازتاب می دهند؛ با این تفاوت که لحن مینیمالیستی و ساختار خطی تر در آثار لاهیری در برابر روایت شاعرانه، غیرخطی و مبتنی بر حافظه در آثار ترقی قرار می گیرد. این تفاوت های فرمی بازتابی از تفاوت در تجربه زیسته، بستر فرهنگی و نوع مواجهه دو نویسنده با مفهوم «خانه» و «هویت» است.

کلیدواژه ها:

ادبیات مهاجرت ، هویت ، غربت ، نوستالژی ، گلی ترقی ، جومپا لاهیری ، داستان کوتاه ، تحلیل تطبیقی