بیومارکرهای غیرتهاجمی در سرطان پستان: مروری بر PBMCها، ctDNA و اگزوزوم ها

سرطان پستان به عنوان یکی از شایع ترین بدخیمی ها و علل اصلی مرگ ومیر ناشی از سرطان در زنان، به دلیل ناهمگنی توموری بالا، نیازمند ابزارهای تشخیصی و پایشی دقیق و پویا است. محدودیت های جدی بیوپسی بافتی سنتی نظیر ماهیت تهاجمی و عدم توانایی در انعکاس کامل ناهمگنی تومور، ضرورت توسعه رویکردهای غیرتهاجمی مبتنی بر بیوپسی مایع را دوچندان کرده است. هدف از این مطالعه مروری، بررسی و مقایسه جامع نقش سه بیومارکر غیرتهاجمی اصلی شامل سلول های تک هسته ای خون محیطی (PBMC)، DNA توموری در گردش (ctDNA) و اگزوزوم ها در مدیریت بالینی سرطان پستان است. روش کار این پژوهش بر اساس جست وجوی گسترده و ساختاریافته در پایگاه های اطلاعاتی معتبر بین المللی شامل PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar با استفاده از کلیدواژه های کلیدی مرتبط انجام شد و مقالات معتبر و جدید استخراج و تحلیل گردیدند. یافته های بحث نشان داد که ctDNA بازتاب دهنده ویژگی های ژنومیک تومور و جهش های ژنتیکی پویا در طول درمان است؛ اگزوزوم ها به عنوان وزیکول های حاوی محموله های زیستی فعال، اطلاعات حیاتی از ارتباطات بین سلولی ارائه می دهند؛ و PBMCs نمایانگر پاسخ ایمنی و التهابی سیستمیک میزبان در مواجهه با بدخیمی هستند. با وجود پتانسیل بالای این نشانگرها، چالش هایی چون عدم استانداردسازی روش های جداسازی و ناهمگنی متدولوژی ها همچنان مانع کاربرد بالینی گسترده آن هاست. در نتیجه گیری، هر یک از این بیومارکرها ابعاد متفاوتی از پاتوفیزیولوژی سرطان پستان را آشکار می سازند و به نظر می رسد آینده پایش دقیق و شخصی سازی درمان این بیماری، در گرو به کارگیری رویکردهای ترکیبی و چندبیومارکری (Multi-analyte) باشد تا محدودیت های تک عاملی پوشش داده شوند.

کلیدواژه ها:

سرطان پستان ، بیوپسی مایع ، ctDNA ، اگزوزوم ، PBMC