کیت های تشخیصی مبتنی بر اگزوزوم برای تشخیص سرطان : پیشرفت های اخیر و چالش های موجود

تشخیص زود هنگام سرطان یکی از عوامل کلیدی در افزایش اثر بخشی درمان و بهبود پیامدهای بالینی بیماران است؛ از این رو، توسعه روش های تشخیصی غیرتهاجمی، دقیق و قابل اعتماد در سال های اخیر به یکی از محورهای اصلی پژوهش های انکولوژی تبدیل شده است. در این میان، کیت های تشخیصی مبتنی بر اگزوزوم با بهره گیری از ویژگی های زیستی این وزیکول های خارج سلولی، به عنوان یکی از امید بخش ترین ابزارهای بیوپسی مایع برای شناسایی نشانگرهای مولکولی سرطان مطرح شده اند. هدف این مطالعه، مرور و تحلیل پیشرفت های اخیر در طراحی و توسعه کیت های تشخیصی مبتنی بر اگزوزوم، فناوری های مورد استفاده برای جداسازی و شناسایی اگزوزوم ها، تحلیل شواهد موجود درباره عملکرد آن ها و بررسی چالش های استقرار این فناوری ها در نظام سلامت است. بدین منظور، مطالعات علمی مرتبط، مرور و تحلیل شدند تا فناوری های مورد استفاده در کیت های تشخیصی مبتنی بر اگزوزوم، عملکرد آن ها و چالش های پیش روی و به کار گیری این کیت ها در تشخیص سرطان تبیین شود. نتایج نشان داد که پیشرفت فناوری هایی مانند سامانه های میکروفلوئیدیک، زیست حسگرهای پیشرفته، فناوری Lab-on-Chip و راهبردهای تشخیص چند بیومارکری، موجب افزایش دقت، حساسیت و کارایی کیت های تشخیصی مبتنی بر اگزوزوم شده است. همچنین مشخص شد که عملکرد این کیت ها به نوع سرطان، ویژگی های زیستی تومور و انتخاب بیومارکرهای مناسب وابسته است؛ از این رو، توسعه یک راهکار تشخیصی واحد برای تمامی سرطان ها با محدودیت هایی همراه خواهد بود. از سوی دیگر، نبود استانداردهای یکنواخت از مرحله جمع آوری نمونه تا تحلیل نهایی داده ها، ناهمگنی زیستی، محدودیت های فنی و اقتصادی و نیاز به اعتبار سنجی بالینی گسترده، همچنان از مهم ترین موانع توسعه و به کارگیری این کیت ها به شمار می روند. در مجموع، یافته های این مطالعه نشان می دهد که کیت های تشخیصی مبتنی بر اگزوزوم ظرفیت بالایی برای ارتقای راهبردهای نوین تشخیص سرطان دارند و پیشرفت در استاندارد سازی، اعتبار سنجی بالینی و توسعه سامانه های کاربرد پذیر، می تواند زمینه استفاده موثرتر از این فناوری را در پزشکی دقیق و تشخیص زودهنگام سرطان فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

اگزوزوم ، بیوپسی مایع ، تشخیص زودهنگام سرطان ، بیومارکرهای اگزوزومی ، کیت های تشخیصی