بررسی عوامل ژنتیکی در پاسخ به داروهای موثر بر بیماری وسواسی اجباری (OCD)

اختلال وسواس–اجبار یک اختلال نوروسایکیاتریک مزمن و ناتوان کننده است که با وسواس ها و اجبارهای مکرر مشخص می شود و منشاء آن ترکیبی از عوامل ژنتیکی، زیستی، شناختی و محیطی است. این اختلال ماهیتی چندژنی و وراثتی دارد و مسیرهای سروتونرژیک، گلوتاماترژیک و سیستم های تنظیم هیجان در بروز آن نقش کلیدی ایفا می کنند. از سوی دیگر، اگرچه مهارکننده های بازجذب سروتونین و کلومیپرامین درمان خط اول محسوب می شوند، اما درصد قابل توجهی از بیماران به درمان استاندارد پاسخ کافی نمی دهند. موضوعی که اهمیت مطالعات فارماکوژنتیک و شناسایی نشانگرهای زیستی موثر بر پاسخ به درمان را برجسته می سازد. این پژوهش با هدف بررسی نقش عوامل ژنتیکی و زیستی در پاسخ به درمان های دارویی طراحی شده است. در این مطالعه مروری، منابع اطلاعاتی در پایگاه های داده معتبر مانند PubMed، Scopus و Google Scholar مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج این مطالعه نشان می دهد که اختلال وسواس–اجباری از معماری ژنتیکی پیچیده ای برخوردار است و هر دو نوع واریانت های نادر و شایع در آن نقش دارند. شواهد نشان می دهد ژن های مرتبط با انتقال دهنده های عصبی به ویژه سروتونین، گلوتامات و مسیرهای دوپامینی در بروز آسیب پذیری ژنتیکی این اختلال نقش محوری دارند. افزون بر این، مطالعات فارماکوژنومیک نشان داده اند که پلی مورفیسم های ژنی مرتبط با سیستم سروتونرژیک، گلوتاماترژیک و ژن های متابولیزه کننده ی دارو در خانواده ی CYP۴۵۰ ممکن است بر پاسخ درمانی به مهارکننده های بازجذب سروتونین و کلومیپرامین تاثیر بگذارند. با این حال، یافته های کنونی هنوز نامنسجم اند و نیاز به مطالعات بزرگ تر با کنترل دقیق عوامل محیطی، تفاوت های سنی و جنسیتی، و رویکردهای چندژنی بیشتر احساس می شود. این نتایج در مجموع نشان می دهند که ترکیب داده های ژنتیکی، فارماکوژنتیک و مدل های نوروبیولوژیک می تواند مسیر توسعه درمان های شخصی سازی شده در این اختلال را هموار سازد.

کلیدواژه ها:

اختلال وسواسی-اجباری (OCD) ، فارماکوژنتیک ، پاسخ درمانی به دارو ، پلی مورفیسم ، تک نوکلئوتیدی (SNP)