دولت مدرن و بازآفرینی ساختار دانش در عصر پهلوی اول

تاریخ دریافت: ۲۰/۰۱/۱۴۰۵ تاریخ پذیرش: ۰۳/۱۷/۱۴۰۵ چکیده تحول ساختار دانش در عصر پهلوی اول یکی از بنیادی ترین جنبه های فرایند دولت سازی مدرن در ایران بود. دولت رضاشاه با بهره گیری از الگوی تمرکزگرایی اداری، قانون گذاری آموزشی، تغییر در محتوای درسی و ایجاد نهادهای جدید علمی، تلاش کرد ساختار دانایی را از قالب های سنتی به نظامی مدرن، منسجم و دولتی تبدیل کند. سوال اصلی این پژوهش آن است که دولت مدرن پهلوی اول چگونه و از طریق چه سازوکارهایی به بازآفرینی ساختار دانش در جامعه ایرانی پرداخت و پیامدهای این فرایند بر نظام آموزشی و فرهنگی کشور چه بود؟ برای پاسخ به این پرسش، پژوهش با روش تاریخی–تحلیلی و رویکردی تبیینی–انتقادی انجام شده است. داده ها بر اساس اسناد تاریخی، و آثار پژوهشی معاصر گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی بررسی شده اند. یافته ها نشان می دهد که دولت پهلوی اول با دولتی سازی آموزش، تاسیس دانشگاه تهران، نوسازی مدارس، کنترل محتوای درسی، حذف نهادهای آموزشی مستقل و تبدیل دانش به ابزار انضباط اجتماعی، ساختار دانایی را در جهت اهداف دولت مدرن بازآفرینی کرد. این دگرگونی، در کنار ایجاد زیرساخت های نوین آموزشی، موجب شکل گیری نوعی دانش انضباطی و دولت محور شد که آثار فرهنگی و اجتماعی گسترده ای بر جامعه ایران برجای گذاشت.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: دولت مدرن ، ساختارنوین آموزشی ، عصرپهلوی اول ، ساختاردانیایی ، دولت سازی اموزشی