اقلیت های دینی در مجلس شورای ملی از مشروطه تا پایان دوره پهلوی

چکیده تاسیس مجلس شورای ملی، زمینه حضور رسمی اقلیت های دینی در ساختار قانون گذاری ایران را فراهم کرد؛ بااین حال، برخورداری از کرسی اختصاصی همواره به معنای نمایندگی موثر و تحقق مطالبات آنان نبود. پژوهش حاضر با روش تاریخی تحلیلی و با تکیه بر مشروح مذاکرات مجلس، قوانین انتخاباتی، اعتبارنامه ها، عرایض، اسناد کمیسیون ها و خاطرات نمایندگان، به این سوال پاسخ می دهد که نمایندگان اقلیت های دینی از مشروطه تا پایان دوره پهلوی تا چه اندازه توانستند از حضور صوری عبور کرده و به کنش موثر دست یابند. یافته ها نشان می دهد تضمین کرسی ها، حضور سیاسی زرتشتیان، کلیمیان، ارامنه و آشوریان را نهادینه ساخت، اما میزان اثرگذاری آنان یکسان نبود. نمایندگان زرتشتی به سبب انسجام نهادی و عضویت فعال در کمیسیون ها عملکرد موثرتری داشتند؛ نمایندگی کلیمیان بیشتر شخصیت محور بود؛ ارامنه با وجود سازمان یافتگی فرهنگی با محدودیت های سیاسی مواجه بودند و آشوریان و کلدانیان نیز تا سال های پایانی پهلوی از نمایندگی مستقل واقعی پارلمانی محروم ماندند.

کلیدواژه ها:

اقلیت های دینی ، مجلس شورای ملی ، نمایندگی سیاسی ، مشروطه ، دوره پهلوی ، شهروندی متکثر.