شخصیت و «فراتر از شخصیت» تحلیل و بررسی پانزده رمان دفاع مقدس با تکیه بر الگوی ساختار شناسی گرماس

ازنظر ساختارگرایان، شخصیت نه تنها به معنای یکی از عناصر تشکیل دهنده ی ساختار روایت، بلکه پردامنه تر از آن است. هر شخصیتی در داستان نقشی به عهده دارد که باید آن را ایفا کند. ازاین رو شخصیت به مقوله هایی چون «نقش و کارکرد» و گاهی «فراتر از یک شخصیت» پیوند می خورد. در تعریفی جدید، شخصیت نه تنها یک شیء بلکه به عنوان یک مشارکت کننده در سیر روایت است و شامل کنشگرانی می شود که سیر شکل گیری روایت را طراحی می کنند. این پژوهش با تکیه بر نظریه کنشگرای گرماس به تحلیل و بررسی (شخصیت و فراتر از شخصیت) در پانزده رمان دفاع مقدس می پردازد. نتایج این پژوهش نشانگر انطباق الگوی کنشگرای گرماس در شناسایی و معرفی شخصیت ها است. شخصیت هایی که در سه محور میل، انتقال و قدرت در شکل گیری روند و توالی روایت اثرگذارند. در هر سه محور میل، انتقال و قدرت با موضوع «فراتر از شخصیت» مواجهیم. مهم ترین فرستنده ها برای عزیمت کنشگر اصلی به سوی اهداف، مباحث احساسی شامل: علاقه، عشق، محبت، مهرورزی و دوستی است؛ موضوعات آرمانی، اعتقادی، ارزش های میهنی در درجه ی دوم قرار دارد. مهم ترین موضوعات و یا اهداف ارزشی در این رمان ها عبارت اند از: دفاع، جان فشانی و ایستادگی در مقابل تهاجم دشمن، وصول معنوی به شهدا، آگاهی از وضعیت پدر، برادر و یا دیگر اعضای مفقودالاثر خانواده، اعتقاد به باورهای دینی، ملی، ارزشی و میهنی، اسارت، آگاهی بخشی به اقشار جامعه در خصوص رزم و نبرد دلیرانه درصحنه ی جنگ و عشق، دوستی و ازدواج.

کلیدواژه ها:

شخصیت ، فراتر از شخصیت ، رمان دفاع مقدس ، گرماس ، کنشگر.