تحلیل تاثیر سرمایه گذاری در فناوری های سبز بر پایداری زنجیره تامین مواد غذایی ؛ با تمرکز بر کاهش ریسک های زیست محیطی

در جهان امروز که زنجیره های تامین مواد غذایی تحت فشار تغییرات اقلیمی و تخریب منابع طبیعی قرار دارند، پیوند میان سرمایه گذاری در فناوری های نوظهور و کاهش ریسک های زیست محیطی به موضوعی مهم تبدیل شده است. این پژوهش در جست وجوی واکاوی دقیق این پیوند است تا با عبور از گزاره های کلی، سازوکارهای موثر در این مسیر را آشکار کند. هدف از پژوهش حاضر نقش سرمایه گذاری در فناوری های سبز در کاهش ریسک های زیست محیطی زنجیره تامین غذایی ایران بود. این پژوهش از منظر هدف، توسعه ای‑کاربردی و از نظر روش، توصیفی‑تحلیلی است که با رویکرد آمیخته در سال ۱۴۰۳ و در قلمرو مکانی ایران انجام پذیرفته است. در بخش کیفی، با به کارگیری روش تحلیل مضمون و انجام ۱۶ مصاحبه نیم ساختاریافته با خبرگان تا رسیدن به اشباع نظری، مضامین سرمایه گذاری در فناوری های سبز شناسایی و با استفاده از تحلیل دلفی اعتبارسنجی شد. در بخش کمی، داده ها از طریق پرسش نامه ای محقق ساخته که روایی آن توسط متخصصان تایید و پایایی آن با محاسبه آلفای کرونباخ سنجیده شد، از ۳۹۵ نفر از مدیران و کارشناسان سازمان های مرتبط گردآوری شد. تحلیل داده های کمی با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری (SEM)  و به کارگیری روش حداقل مربعات جزئی (PLS) در نرم افزار Smart-PLS صورت پذیرفت. یافته های کیفی نشان دهنده ۳ مضمون فراگیر (سازه های حکمرانی فناورانه، فناوری های تحول ساز و الزامات بوم سامانه ای پایدار) ،۹ مضمون سازمان دهنده (چارچوب های سیاستی پیشران، ساختارهای مالی تحول آفرین، حکمرانی مشارکتی فناورانه، فناوری های تولید پیشرفته، فناوری های توزیع هوشمند، فناوری های بازیافت یکپارچه، پایداری منابع پایه، انطباق پذیری اقلیمی، تاب آوری نظام های غذایی) و ۳۶ مضمون پایه بود. بر اساس نتایج تحلیل دلفی کلیه مضامین شناسایی شده از اعتبار لازم برخوردار بوده و بر این اساس اقدام به طراحی پرسشنامه مرتبط گردید. نتایج کمی نیز تاثیر معنادار سرمایه گذاری در فناوری های سبز بر کاهش ریسک های زیست محیطی زنجیره تامین غذایی را تایید کرد و نشان داد هر سه بعد حکمرانی فناورانه، فناوری های سبز و الزامات بوم سامانه ای تاثیر کاهشی معناداری بر ریسک های زیست محیطی زنجیره تامین غذایی دارند. این یافته ها نه تنها به غنای ادبیات موجود در زمینه حکمرانی پایدار زنجیره تامین مواد غذایی می افزاید، بلکه نقشه راه عملیاتی مشخصی را در اختیار سیاست گذاران، مدیران صنایع غذایی و سرمایه گذاران قرار می دهد تا با رویکردی یکپارچه و مبتنی بر شواهد، به سمت کاهش ریسک های زیست محیطی و تحقق نظام غذایی تاب آور گام بردارند.

کلیدواژه ها:

حکمرانی فناورانه ، سرمایه گذاری سبز ، تاب آوری غذایی ، تحول فناوری ، زنجیره تامین غذایی