بررسی تقابل مفهومی در مثنوی مولوی (با تکیه بر حواس ظاهری و باطنی) بر اساس نظریه انسان شناسی کلود لوی استروس

چکیده نظریه ساختار دو قطبی و تقابلی، از نظریه ساخت گرایی متاثر شد و برجسته ترین نظریه پرداز این حوزه، کلودلوی استروس است که به تحلیل زوایا و ابعاد وجودی انسان در مواجهه با جهان اطراف می پردازد. وی معتقد است که ساختار ذهن انسان برای درک پدیده ها، هر پیوستاری را در قطب های متقابل دوگانه ای قرار می دهد و این کنش ذهنی فراگیر در نهایت منجر به تقابل های دوگانه می شود. بنابراین، هر ساختار تفکر بدوی بر تقابل استوار است. این نگرش، در باورهای ادبیات عرفانی ما نیز دیده می شود. از آنجا که مولوی، خود از واضعان عرصه عرفان اسلامی است، از کتاب مثنوی او می توان به عنوان منبعی ارزشمند برای اظهار و ابلاغ آموزه های عرفانی سود جست که سرشار از انواع رابطه های تقابلی حواس ظاهر و باطن، آن هم با زبان تمثیل و یا در قالب حکایت است که می توان با تحلیل آنها، ساختار اندیشه مولانا را در حوزه انسان شناسی ترسیم کرد. در این پژوهش، با روش توصیفی- تحلیلی، با محور قرار دادن رابطه دوگانه لوی استروس، تقابل حواس ظاهری و باطنی را در مثنوی مولوی به عنوان دو ضد متعامل که رابطه و پیوند اثرگذاری نسبت به هم دارند، مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

مثنوی معنوی