شناسایی از دست رفتن داده ها به عنوان خسارت نوین در مسئولیت مدنی خودرو های خودران: بررسی تطبیقی حقوق ایران و اتحادیه اروپا

گسترش فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی، به ویژه خودروهای خودران، ساختارهای سنتی مسئولیت مدنی را با چالش های نوینی مواجه ساخته است. در این میان، داده ها به عنوان عنصر اساسی ایمنی، تصمیم گیری الگوریتمی و بازسازی حوادث، نقشی تعیین کننده یافته اند و فقدان یا حذف آنها می تواند آثار مهمی بر احراز رابطه سببیت و توزیع ریسک فناورانه داشته باشد. این پژوهش با روش توصیفی– تحلیلی و رویکرد تطبیقی، جایگاه «ازدست رفتن داده» را در مسئولیت مدنی خودروهای خودران در حقوق اتحادیه اروپا و ایران بررسی می کند. در سطح اتحادیه اروپا، مقرراتی همچون دستورالعمل مسئولیت ناشی از محصول، مقرره عمومی حفاظت از داده ها و دستورالعمل مسئولیت هوش مصنوعی نشان می دهد که فقدان داده به طور مستقل به عنوان خسارت کلاسیک شناسایی نشده، اما در صورت تاثیر بر ایمنی یا ورود ضرر قابل اثبات، در چارچوب های موجود قابل جبران است و در مواردی نیز سازوکارهای تسهیل اثبات رابطه سببیت پیش بینی شده است. در حقوق ایران، با وجود ظرفیت مواد ۱ و ۲ قانون مسئولیت مدنی و تصویب قانون مدیریت داده و اطلاعات ملی، جایگاه صریح داده به عنوان موضوع خسارت در مسئولیت مدنی خودروهای خودران تبیین نشده است. یافته ها حاکی از آن است که شفاف سازی تقنینی از طریق الحاق ماده ای به قانون مسئولیت مدنی یا تدوین قانون مستقل در حوزه مسئولیت و ایمنی سامانه های خودران می تواند چارچوبی منسجم تر برای حمایت از زیان دیدگان و تنظیم عادلانه توزیع ریسک فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

اتحادیه اروپا ، خسارت از دست رفتن داده ها ، خسارت نوین ، خودروهای خودران ، مسئولیت تولیدکننده ، مسئولیت مدنی