تحلیل آینده محور ریسک در طرح های تحقیقاتی: رویکرد سناریونویسی بر مبنای تحلیل ساختاری عوامل کلیدی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل ساختاری عوامل موثر بر ریسک های کلیدی در اجرای طرح های تحقیقاتی انجام شده است. با بهره گیری از رویکرد آینده پژوهی و ابزارهای تحلیل سیستمی، ابتدا پنج ریسک اصلی شامل: طولانی شدن فرآیند عقد قرارداد، انتظارات بیش از حد کارفرما، طولانی شدن جمع آوری داده ها، عدم صحت یا کفایت اطلاعات، و ضعف یا قطع همکاری اعضای کلیدی تیم پژوهشی شناسایی گردید. سپس با استخراج ۵۰ عامل اثرگذار از منابع معتبر و گزارش های نهادی، ۲۰ عامل کلیدی با بیشترین تاثیر ساختاری بر این ریسک ها با استفاده از روش میک مک تحلیل شدند. بر اساس نقشه اثرگذاری–اثرپذیری، سه پیشران اصلی شامل: کیفیت اولیه داده ها، زیرساخت ابری داده ای، و ثبات نیروی انسانی پژوهشی به عنوان عوامل راهبردی شناسایی شدند. سناریونویسی چهارگانه بر اساس این پیشران ها، نشان داد که تحقق آینده مطلوب (سناریوی امیدبخش) تنها در صورت ارتقاء هم زمان فناوری، داده و منابع انسانی ممکن است. همچنین، خلاهای سیاستی موجود از منظر زیرساختی، نهادی و انسانی بررسی و بسته سیاستی پیشنهادی متشکل از اقدامات فناورانه، انگیزشی و مقررات گذاری برای جلوگیری از سناریوهای بحرانی طراحی گردید. یافته های این مطالعه می تواند مبنایی برای سیاست گذاری پژوهش محور و ارتقاء تاب آوری نهادی در مدیریت ریسک های دانش بنیان باشد.

کلیدواژه ها:

طرح های تحقیقاتی ، مدیریت ریسک ، آینده پژوهی ، سناریونویسی ، تحلیل ساختاری ، میک مک