چالشهای نظری و عملی نظام آموزش وپرورش ایران با تاکید بر اسناد فرادست و تحقق تربیت اسلامی - ایرانی

نظام آموزش وپرورش به عنوان مهمترین نهاد تربیت سرمایه های انسانی هر کشور، همواره مورد توجه سیاستگذاران و پژوهشگران بوده است. در ایران، پس از انقلاب اسلامی، اسناد فرادستی متعددی با هدف بومی سازی و اسلامی سازی نظام تعلیم و تربیت تدوین شده است که از مهمترین آنها میتوان به مبانی نظری تحول بنیادین، سند تحول بنیادین و سند برنامه درسی ملی اشاره کرد (حسینی و کریمی، ۱۴۰۴، ص ۵). با وجود این تلاشهای نظری، پژوهشهای میدانی حاکی از فاصله عمیق میان اهداف متعالی این اسناد و وضعیت موجود نظام آموزشی است (زارع و همکاران، ۱۴۰۴، ص ۷۲). مقاله حاضر با رویکرد تحلیلی - انتقادی و با بهره گیری از روش تحلیل اسنادی، به بررسی چالشهای نظری و عملی اسناد فرادست آموزش وپرورش ایران پرداخته است. یافته های پژوهش نشان میدهد که اسناد مذکور با ناهمسویی های مفهومی، ابهام در شاخص های اسلامی بودن، نبود پیوند نظام مند میان مبانی نظری و سیاستهای اجرایی، و غفلت از واقعیتهای اجتماعی - اقتصادی مواجه اند (سهیلی نسب، ۱۴۰۳، ص ۱۵). همچنین، شکاف میان نظریه و عمل، فقدان نظام ارزیابی کارآمد، و نبود مشارکت واقعی ذینفعان، از موانع اصلی تحقق اهداف تربیتی در نظام آموزش وپرورش ایران به شمار می رود. مقاله با ارائه پیشنهادهایی در حوزه بازنگری در مبانی نظری، بازطراحی نظام ارزشیابی، افزایش مشارکت معلمان و خانواده ها، و توجه به تنوع منطق های، بر ضرورت اصلاح ساختاری این نظام تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش وپرورش ، اسناد فرادست ، تحول بنیادین ، تربیت اسلامی ، نقد نظام آموزشی ، ایران.