واکاوی نقش مولفه های معماری داخلی پایدار در ارتقای کیفیت تجربه فضایی کاربران با رویکرد انسان محور (مطالعه موردی: باغ کتاب تهران)

بیان مسئله: در سال های اخیر، معماری داخلی پایدار از چارچوب های صرفا فنی و مبتنی بر کاهش مصرف انرژی فراتر رفته و به حوزه ای مرتبط با ادراک انسانی و کیفیت تجربه فضایی تبدیل شده است. با وجود این تحول، بخش عمده پژوهش های موجود همچنان بر شاخص های عملکردی و زیست محیطی تمرکز دارند و کمتر به چگونگی تبدیل ویژگی های کالبدی فضا به تجربه زیسته و معنادار کاربران پرداخته اند. ازاین رو، خلایی نظری در تبیین رابطه میان معماری داخلی پایدار و کیفیت تجربه فضایی انسان محور مشاهده می شود. اهمیت و ضرورت پژوهش: فضاهای فرهنگی و عمومی معاصر افزون بر الزامات عملکردی و زیست محیطی، باید زمینه ساز شکل گیری تجربه فضایی مطلوب، احساس تعلق و زیست پذیری باشند. باغ کتاب تهران به عنوان یکی از مهم ترین مجموعه های فرهنگی کشور، بستر مناسبی برای مطالعه این موضوع فراهم می آورد. هدف یا سوال اصلی تحقیق: هدف پژوهش، تبیین سازوکارهای اثرگذاری مولفه های معماری داخلی پایدار بر کیفیت تجربه فضایی کاربران با رویکرد انسان محور است. پرسش اصلی آن است که مولفه های معماری داخلی پایدار چگونه و از طریق چه فرآیندهایی به تجربه فضایی معنادار کاربران تبدیل می شوند؟ روش تحقیق: این پژوهش با رویکرد کیفی و راهبرد مطالعه موردی تفسیری انجام شد. داده ها از طریق مشاهده میدانی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته و بررسی اسناد مرتبط با باغ کتاب تهران گردآوری و با استفاده از تحلیل مضمون بررسی شدند. نمونه گیری به صورت هدفمند و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. مهم ترین یافته ها و نتیجه گیری تحقیق: یافته ها نشان داد که تجربه فضایی کاربران حاصل تاثیر مستقیم ویژگی های کالبدی نیست، بلکه در قالب فرآیندی چندلایه شامل ادراک کالبدی، تفسیر شناختی، کنش فضایی و تجربه زیسته شکل می گیرد. نتایج بیانگر آن است که ادراک محیطی نقش میانجی در تبدیل کیفیت های کالبدی به تجربه معنادار ایفا می کند. بر این اساس، پایداری در معماری داخلی نه صرفا یک کیفیت فنی، بلکه ظرفیتی برای تولید معنا، تعلق و تجربه زیسته است.

کلیدواژه ها:

معماری داخلی پایدار ، کیفیت تجربه فضایی ، رویکرد انسان محور ، تجربه زیسته ، ادراک محیطی ، تعلق مکانی ، باغ کتاب تهران.