تعارض حاکمیت اراده با هوش مصنوعی در قراردادهای تجاری

در نظام های حقوقی کلاسیک، حاکمیت اراده رکن اصلی تشکیل دهنده عقد است. با ظهور هوش مصنوعی و جایگزینی الگوریتم های تصمیم ساز در فرایند مذاکره و انعقاد قراردادهای تجاری بین المللی، این اصل با چالشی جدی مواجه شده است. مسئله اصلی این پژوهش، تحلیل تعارض میان ساختار سنتی حاکمیت اراده و سازوکارهای خودکار الگوریتمی است که در آن، ابهام در تمیز میان ابزار بودن هوش مصنوعی و عاملیت آن، ساختار رضایت قراردادی را مخدوش می سازد. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تطبیقی، ضمن نقد نظریه های سنتی اراده گرا، تلاش می کند تا تعارض موجود را در بستر قراردادهای مبتنی بر فناوری واکاوی کند. پرسش اصلی این است که آیا در معاملات کاملا الگوریتمی، می توان کماکان به الگوی اعلام اراده استناد کرد یا باید به سمت پذیرش استانداردهای عملکردی حرکت نمود؟یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی نه تنها ابزاری برای تسهیل قرارداد، بلکه عاملی است که می تواند خطر عدم انطباق اراده باطنی با خروجی الگوریتمی را تشدید کند. در این راستا، با بررسی اسناد بین المللی از جمله اصول حقوق قراردادهای یونیدروآ (PICC) و کنوانسیون بیع بین المللی کالا (CISG)، این نتیجه حاصل می شود که برای حفظ عدالت قراردادی در برابر هوش مصنوعی، باید از رویکرد ذهنی گرایانه به سوی رویکرد عینی گرایانه مبتنی بر شفافیت الگوریتمی و مسئولیت طراحی حرکت کرد. در نهایت، پیشنهاد می شود قانون گذاران تجاری، دکترین های سنتی حاکمیت اراده را در قراردادهای هوشمند بازنگری کرده و استانداردهای جدیدی برای انطباق این اصل با واقعیت های فنی تدوین نمایند.

کلیدواژه ها:

اراده ، هوش مصنوعی ، قرارداد ، تجاری ، حقوق فناوری