تحلیل تطبیقی هویت منظر در بافت های تاریخی و نوساز شهر اهواز-نمونه موردی معین التجار و مجتمع خلیج فارس

در این نوشتار هویت منظر شهری شهر اهواز با نگاهی تطبیقی میان دو نمونه ی شاخص یعنی بافت تاریخی معین التجار و بافت نوساز مجتمع خلیج فارس بررسی شده است. داده ها از طریق مطالعات اسنادی، مشاهده و برداشت های میدانی جمع آوری شده اند. نتایج نشان می دهد که هویت منظر در معین التجار بر پایه ی خاطره، جمعی اصالت معماری بومی و ارتباط عمیق با رودخانه کارون شکل گرفته و به تدریج در ذهن شهروندان تثبیت شده است؛ در مقابل بافت نوساز مجتمع خلیج فارس هر چند از نظم کالبدی و جلوه های مدرن برخوردار است، از کمبود معنا و پیوند عاطفی با محیط پیرامون رنج می برد. این مقایسه بیانگر آن است که تداوم تاریخی، حضور ارزش های اجتماعی و هم تنیدگی کالبدی و فرهنگ از عناصر کلیدی در شکل گیری هویت منظر هستند. همچنین تفاوت در کیفیت فضاهای عمومی، حضور عناصر طبیعی و میزان ارتباط با زندگی روزمره ی شهروندان تاثیر مستقیمی بر تقویت یا تضعیف هویت منظر دارد. در معین التجار، تداوم فعالیت های اجتماعی و تعامل زنده با رودخانه به پایداری هویتی و تقویت معنا منجر شده است؛ در حالی که در مجتمع خلیج فارس تمرکز صرف بر کالبد باعث کاهش عمق تجربه ی فضایی شده است. این یافته ها ضرورت بازنگری در رویکردهای طراحی معاصر را نشان می دهد و تاکید می کند که توجه همزمان به ابعاد فرهنگی، اجتماعی، طبیعی و ادراکی، منظر شرط اصلی تقویت حس مکان و پایداری هویت شهری است. بهره گیری آگاهانه از این مولفه ها در طراحی بافت های جدید می تواند به ایجاد مناظری با هویت ملموس، تجربه پذیر و پایدار در شهر اهواز منجر شود.

کلیدواژه ها:

هویت منظر ، بافت تاریخی ، بافت نوساز ، شهر اهواز ، معین التجار ، مجتمع خلیج فارس