چگونگی ارتقای منظر شبانه از طریق احیای ارزشهای فرهنگی تاریخی شهر نمونه موردی محور تاریخی نوغان در شهر مشهد

منظر شبانه شهری به عنوان یکی از ابعاد موثر کیفیت محیط شهری نقش مهمی در ارتقاء تجربه فضایی، تقویت هویت مکانی و افزایش سرزندگی فضاهای عمومی ایفا می کند. در محورهای تاریخی منظر شبانه زمانی می تواند واجد کیفیت مطلوب باشد که علاوه بر تامین روشنایی عملکردی به بازنمایی ارزشهای فرهنگی تاریخی و عناصر هویتی مکان نیز توجه داشته باشد. محور نوغان در شهر مشهد به عنوان یکی از قدیمی ترین محورهای شهری این شهر دارای پیشینه تاریخی ساختار کالبدی ارزشمند و عناصر هویتی متعددی است که در طول زمان دچار فرسایش عملکردی و ادراکی شده اند و نیازمند احیا هستند. محور تاریخی نوغان به دلیل مجاورت با حرم مطهر رضوی و قرارگیری در یکی از پرترددترین محدوده های شهری مشهد از جایگاه ویژه ای در نظام حرکتی و عملکردی شهر برخوردار است. در وضعیت کنونی غلبه کاربری های خدماتی نظیر هتل ها، مراکز اقامتی و فروشگاه ها موجب افزایش حضور شبانه زائران و شهروندان در محور نوغان شده است. با این حال منظر شبانه این محور عمدتا فاقد سازماندهی هویت محور بوده و بیشتر بر عبور سواره و نورپردازی یکنواخت تمرکز دارد؛ امری که مانع شکل گیری تجربه شبانه معنادار و پایدار در این محدوده شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی امکان ارتقاء منظر شبانه محور نوغان از طریق احیای ارزشهای فرهنگی تاریخی و با تاکید بر اولویت حرکت پیاده انجام شده است. روش تحقیق ترکیبی بوده و داده ها از طریق مشاهده میدانی، پرسشنامه از کاربران فضا و مصاحبه با خبرگان گردآوری و تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که با محدودسازی حرکت سواره، تقویت اولویت پیاده و بازتعریف منظر شبانه مبتنی بر عناصر هویتی و فرهنگی محور نوغان ظرفیت تبدیل شدن به یک پیاده راه فعال و زنده در طول شب را دارد. این امر می تواند به ارتقاء کیفیت تجربه شبانه زائران و شهروندان در محدوده پیرامون حرم مطهر و تقویت هویت تاریخی محور منجر شود.

کلیدواژه ها:

منظر شبانه ، ارزشهای فرهنگی تاریخی ، محور نوغان ، طراحی شهری ، کیفیت زندگی شهری