مقایسه تطبیقی حکمت اسلامی با قوانین و ضوابط نظام مهندسی ساختمان ایران؛ تحلیلی بر همراستایی ها، تعارض ها و ظرفیت های ارتقای کیفیت محیط ساخته شده

نظام مهندسی ساختمان در ایران به عنوان چارچوب رسمی، هدایت، نظارت و کنترل فرآیند ساخت و ساز نقش تعیین کننده ای در شکل دهی به کیفیت محیط مصنوع دارد. این نظام با اتکا بر قوانین، آیین نامه ها و ضوابط فنی تلاش می کند ایمنی، بهره وری و انضباط کالبدی را در ساخت و ساز تضمین کند. با این حال تمرکز غالب این ضوابط بر جنبه های فنی، سازه ای و حقوقی موجب کمرنگ شدن ابعاد انسانی، اخلاقی و معنایی محیط ساخته شده شده است. در مقابل، حکمت اسلامی با نگرشی کل نگر به انسان و جهان، چارچوبی ارزش محور برای ساماندهی فضا و ساخت ارائه می دهد که می تواند مکمل و اصلاح گر نظام های فنی معاصر باشد. این پژوهش با هدف مقایسه تطبیقی حکمت اسلامی و قوانین و ضوابط نظام مهندسی ساختمان ایران انجام شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل اسنادی است. ابتدا مبانی نظری حکمت اسلامی در حوزه ساخت و شهرسازی، شامل اصولی چون توحید، عدالت، کرامت انسانی، عدم اضرار و مسئولیت اجتماعی تبیین می شود. سپس ساختار، اهداف و محتوای قوانین و مقررات نظام مهندسی ایران مورد بررسی قرار می گیرد. در ادامه با تطبیق این دو، چارچوب نقاط هم پوشانی، تعارض و ظرفیت های هم افزایی تحلیل می شوند. یافته ها نشان می دهد که اگرچه نظام مهندسی ایران در حوزه ایمنی و استانداردهای فنی موفق عمل کرده است، اما در توجه به ابعاد اخلاقی، اجتماعی و هویتی فضا ضعف هایی دارد. نتایج پژوهش بر ضرورت بازتعریف نقش حکمت اسلامی به عنوان پشتوانه نظری و ارزشی در تکمیل و ارتقای نظام مهندسی ساختمان ایران تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

حکمت اسلامی ، نظام مهندسی ساختمان ایران ، کیفیت محیط ساخته شده ، مقایسه تطبیقی ، قوانین و ضوابط