امنیت ادراک شده در فضاهای شهری؛ مروری بر نقش طراحی محیطی و جنسیت

امنیت در فضاهای عمومی شهری از مولفه های اساسی طراحی و برنامه ریزی شهری است و نقشی تعیین کننده در کیفیت تجربه فضایی و تعاملات اجتماعی شهروندان دارد. ترس از جرم و ناامنی ادراک شده به ویژه برای زنان و دختران جوان و نوجوان از عوامل کلیدی در شکل دهی به این تجربه ها به شمار می آیند. شواهد پژوهشی نشان می دهد که زنان، علی رغم احتمال پایین تر قربانی شدن در فضاهای عمومی، سطوح بالاتری از ترس و ناامنی ذهنی را نسبت به مردان تجربه می کنند. این پارادوکس جنسیتی حاصل حساسیت بیشتر زنان به تهدید خشونت جنسی و نشانه های محیطی خطر است. در این میان، طراحی شهری می تواند نقشی دوگانه در کاهش یا تشدید احساس ناامنی ایفا کند. این مقاله با مروری تحلیلی بر سه چارچوب نظری اصلی شامل پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی، نظریه فعالیت های روتین و نظریه چشم انداز پناهگاه، به بررسی چگونگی تاثیر ویژگی های فیزیکی و اجتماعی محیط شهری بر ادراک امنیت زنان می پردازد. یافته ها نشان می دهند که شفافیت فضایی، دید گسترده، روشنایی کافی، تنوع کاربری ها و نگهداری منظم محیط از موثرترین عوامل در افزایش احساس امنیت ادراک شده هستند. در نهایت، مقاله بر ضرورت طراحی شهری حساس به جنسیت تاکید می کند؛ رویکردی که با در نظر گرفتن تفاوت های ادراکی زنان و مردان زمینه ساز ارتقای عدالت فضایی، افزایش حضور اجتماعی و تقویت اعتماد و تعلق در فضاهای عمومی شهری می شود.

کلیدواژه ها:

جنسیت ، امنیت ادراک شده ، ترس از جرم ، طراحی شهری ، فضاهای عمومی ، خشونت جنسیتی ، پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی ، نظریه فعالیت روتین ، نظریه چشم انداز پناهگاه