مروری بر مدلهای یکپارچه کاداستر GIS برای بهبود تصمیم گیری تملک زمین در پروژه های زیربنایی و ارتقای مدیریت ریسک

تملک زمین برای اجرای پروژه های زیربنایی یکی از چالش برانگیزترین مراحل این طرح ها محسوب می شود. تاخیرها، هزینه های اضافی و تعارضات حقوقی ناشی از فرآیندهای سنتی تملک زمین می تواند موجب طولانی شدن پروژه ها و افزایش ریسک های مالی و اجتماعی گردد. پژوهش حاضر به بررسی جامع مدل های یکپارچه کاداستر GIS می پردازد که با هدف بهبود تصمیم گیری در تملک زمین و کاهش ریسک ها معرفی شده اند. برای این منظور ضمن مرور نظام مند مطالعات داخلی و بین المللی (۲۰) منابع فارسی و ۸۰٪ منابع انگلیسی، نقاط ضعف رویکردهای فعلی و مزایای استفاده از سیستم های اطلاعات مکانی یکپارچه با داده های کاداستری تحلیل شده است. نتایج نشان می دهد که یکپارچه سازی کاداستر و GIS از طریق فراهم کردن اطلاعات دقیق مکانی حقوقی، شفافیت و سرعت تصمیم گیری را ارتقا داده و ریسک های ناشی از ابهام در مالکیت و معارضان محلی را به طور محسوسی کاهش می دهد. مدل های تصمیم یار چندمعیاره مبتنی بر GIS (نظیر ترکیب AHP، روش های رتبه بندی فضایی) نشان داده اند که می توان با اولویت بندی قطعات زمین مورد نیاز، برنامه ریزی تملک را بهینه کرد. همچنین چارچوب های نوین نظیر مدل دامنه مدیریت زمین (LADM) امکان استانداردسازی و تبادل داده های ثبتی مکانی را برای مدیریت یکپارچه ریسک ها فراهم کرده اند. در کنار این دستاوردها، موانعی چون نبود داده های کامل، ضعف هماهنگی نهادی و محدودیت های قانونی نیز شناسایی شد. بر اساس یافته ها توصیه می شود نهادهای مسئول با توسعه کاداستر چندمنظوره و به کارگیری سامانه های اطلاعات جغرافیایی پیشرفته، زیرساخت لازم جهت تصمیم گیری مبتنی بر داده را در تملک اراضی فراهم کنند. این امر ضمن کاهش تاخیرها و هزینه ها به افزایش اعتماد عمومی و موفقیت بلندمدت پروژه های زیربنایی کمک خواهد کرد.

کلیدواژه ها:

کاداستر ، سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) ، تملک اراضی ، پروژه های زیربنایی ، مدیریت ریسک ، مدل سازی یکپارچه ، تصمیم گیری