نقش ابعاد بازآفرینی فرهنگ مبنا در توسعه گردشگری شهری در بافت های فرسوده: ایران مرور نظام مند ادبیات و تحلیل مفهومی

فرسودگی، عملکردی کالبدی و اجتماعی در بافت های تاریخی و مرکزی شهرهای ایران یکی از چالش های مهم سیاست گذاری شهری در دهه های اخیر بوده است. در واکنش به این وضعیت رویکرد بازآفرینی فرهنگ مبنا به عنوان راهکاری نوین تلاش دارد با بهره گیری از ظرفیت های فرهنگی، هنری و هویتی به ارتقاء کیفیت زندگی شهری و احیای این فضاها کمک کند. از سوی دیگر گردشگری شهری به ویژه در قالب گردشگری فرهنگی به عنوان ابزاری موثر برای توسعه محلی و پویاسازی اقتصادی شناخته می شود. پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه می توان از طریق تعامل دوسویه میان بازآفرینی فرهنگ مبنا و گردشگری شهری زمینه احیای پایدار بافت های فرسوده را فراهم کرد. روش تحقیق به صورت کیفی و مبتنی بر مرور نظام مند مطالعات علمی در دو حوزه بازآفرینی شهری و گردشگری فرهنگی بوده است. از میان بیش از ۱۲۰ مقاله بررسی شده تعداد ۳۵ مقاله منتخب با استفاده از تحلیل محتوای قیاسی استقرایی مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که میان پنج مولفه اصلی بازآفرینی فرهنگ مبنا (هویت، مکان، استفاده مجدد از فضا، اقتصاد خلاق، مشارکت محلی و برندسازی فرهنگی) و مولفه های گردشگری فرهنگی (تجربه فرهنگی، بازتعریف فضا، فعالیت اقتصادی، تعامل اجتماعی و جذب گردشگر) رابطه ای دوسویه هم افزا و تقویت کننده وجود دارد. بر این اساس چارچوب مفهومی تلفیقی پژوهش ارائه شد که می تواند مبنایی برای طراحی سیاست های یکپارچه شهری قرار گیرد. یافته ها حاکی از آن است که بهره گیری همزمان و هدفمند از ظرفیت های فرهنگی و گردشگری می تواند به احیای پایدار، تقویت هویت محله و ارتقاء کیفیت زندگی در بافت های تاریخی بینجامد.

کلیدواژه ها:

بازآفرینی فرهنگ مبنا ، گردشگری شهری ، گردشگری فرهنگی ، بافت فرسوده ، هویت شهری