از معنا تا ماده خوانش شخصیت شهر اسلامی و تجلی آن در ساختار کالبدی-فضایی

شهر اسلامی تجلیگاه عینی یک نظام معنایی برخاسته از جهان بینی توحیدی و ارزش های دینی و اخلاقی اسلام است. این شهر نه صرفا یک ساختار کالبدی بلکه موجودیتی با شخصیت خاص است که در تعامل میان معنا، فرم عملکرد و تجربه زیسته شکل می گیرد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم شخصیت شهر «اسلامی» و بررسی تجلی آن در ساختار فضایی و کالبدی شهر به مطالعه موردی بافت تاریخی شهر یزد پرداخته است؛ شهری که همچنان ساختار سنتی خود را با حفظ عناصر معنایی و فضایی اسلامی حفظ کرده است. رویکرد پژوهش کیفی و تفسیری است و با بهره گیری از روش تحلیل محتوایی و تفسیر پدیدارشناسانه به شناسایی لایه های معنا، سازمان فضایی و عناصر کالبدی شهر اسلامی در نمونه موردی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که شخصیت شهر اسلامی در یزد در سه سطح معنا، مبانی دینی و فرهنگی، ساختار سازمان فضایی و ماده کالبد (ملموس) تجلی یافته و موجب شکل گیری تجربه ای زیسته با هویت اسلامی شده است. این الگو می تواند مبنایی برای بازآفرینی شهرهای معاصر با تاکید بر هویت فرهنگی دینی در جوامع اسلامی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

شخصیت شهر ، اسلامی ، بافت تاریخی ، یزد ، کالبد ، فضایی ، هویت ، معنا ، معماری درون گرا