تحلیل ساختاری طراحی مناظر سبز شهری مبتنی بر پیوستگی بام های سبز

شهرهای متراکم امروز به ویژه در بافت های مینی با گسست در لایه ی سبز و سلطه ی سطوح سخت مواجه اند؛ در این میان، بام های سبز غالبا در مقیاس ساختمان و به صورت جزایر منفرد طراحی می شوند و به رغم مزایای اقلیمی و انرژی سهم محدودی در بازآفرینی مناظر سبز شهری دارند. این مقاله با رویکرد کیفی تحلیلی و بر پایه ی مرور هدفمند و انتقادی ادبیات فارسی و بین المللی می کوشد جایگاه بام های سبز را از سطح راه حل های منفرد به سطح زیرساخت سبز شهری و ابزار طراحی منظر ارتقا دهد. نتایج پژوهش نشان می دهد که عبور از منطق تک بام مستلزم بازخوانی بام های سبز در سه دسته ی اصلی پیوستگی است: پیوستگی اکولوژیک عملکردی، پیوستگی فضایی شبکه ای و پیوستگی ادراکی-منظری. بر این اساس مقاله یک چارچوب تحلیلی سه بعدی برای تحلیل ساختاری طراحی مناظر سبز شهری مبتنی بر پیوستگی بام های سبز پیشنهاد می کند که می تواند هم به عنوان ابزار ارزیابی طرح ها و سیاست های موجود و هم به عنوان راهنمای تدوین شاخص ها و اصول طراحی شبکه بام های سبز در شهرهای ایرانی به کار رود. در این چارچوب مفاهیم پراکنده مطرح شده در حوزه های بام سبز، زیرساخت سبز، راه حل های مبتنی بر طبیعت و منظر شهری در قالب مجموعه ای از پرسش ها و شاخص های منسجم برای تحلیل ساختار مناظر سبز شهری سازمان دهی شده اند. مقاله نشان می دهد که با اتکای هم زمان به سه دسته ی یادشده از پیوستگی، می توان جایگاه بام های سبز را نه تنها در سطح عملکرد اقلیمی و انرژی بلکه در سطح شبکه ی سبز شهر و تصویر ادراکی آن بازتعریف کرد. از این منظر چارچوب پیشنهادی قابلیت آن را دارد که در پژوهش های آتی به عنوان بنیان طراحی مدل های مفهومی دقیق تر، ارزیابی تطبیقی طرح ها در شهرهای مختلف و نیز پشتیبانی از فرایند تدوین دستورالعمل ها و سیاست های بومی برای توسعه شبکه بام های سبز مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بام سبز ، پیوستگی اکولوژیک عملکردی ، پیوستگی فضایی شبکه ای ، پیوستگی ادراکی-منظری ، زیرساخت سبز شهری ، بازآفرینی مناظر سبز