نقش مشارکت شهروندان در ارتقای کارآمدی مدیریت شهری

کارآمدی مدیریت شهری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی حکمرانی محلی نقش مهمی در کیفیت ارائه خدمات شهری و تحقق اهداف توسعه شهری ایفا می کند. در سال های اخیر مشارکت شهروندان به طور فزاینده ای به عنوان یکی از ابزارهای بهبود عملکرد مدیریت شهری مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، بخش قابل توجهی از ادبیات موجود، مشارکت شهروندان را یا به صورت هنجاری و ارزش محور تحلیل کرده یا رابطه آن با کارآمدی مدیریت شهری را بدون واکاوی سازوکارهای اثرگذاری مورد بررسی قرار داده است. این رویکردها تبیین نتایج متنوع و گاه متناقض سیاست های مشارکتی را با محدودیت مواجه ساخته اند. مقاله حاضر با اتخاذ رویکردی مروری تحلیلی به بررسی نقش مشارکت شهروندان در ارتقای کارآمدی مدیریت شهری می پردازد و تلاش می کند از نگاه های توصیفی فراتر رود. بدین منظور ابتدا رویکردهای اصلی ادبیات پژوهش شامل رویکرد هنجاری، ابزاری، عملکردی و نهادی شرطی تحلیل و محدودیت های هر یک تبیین می شود. سپس با اتکا به ادبیات حکمرانی شهری سه سازوکار اصلی اثرگذاری مشارکت شهروندان بر کارآمدی مدیریت شهری شامل سازوکار اطلاعاتی، سازوکار نظارتی، پاسخگویی و سازوکار مشروعیت و پذیرش سیاسی شناسایی و تحلیل می گردد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که مشارکت شهروندان ذاتا تضمین کننده ارتقای کارآمدی مدیریت شهری نیست بلکه اثرگذاری آن به کیفیت طراحی سازوکارهای مشارکتی، ظرفیت نهادی مدیریت شهری و شرایط اجتماعی و نهادی زمینه ای وابسته است. بر این اساس مشارکت شهروندان زمانی می تواند به بهبود کارآمدی منجر شود که به طور معنادار در فرآیندهای تصمیم گیری، نظارت و اجرای سیاست های شهری ادغام گردد. مقاله با ارائه دلالت هایی برای سیاستگذاری مشارکتی بر ضرورت اتخاذ رویکردی واقع گرایانه و سازوکارمحور در مدیریت شهری تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

مشارکت شهروندان ، کارآمدی مدیریت شهری ، حکمرانی شهری ، سازوکارهای مشارکتی ، پاسخگویی و شفافیت