واکاوی انسجام عمودی اسناد چشمانداز توسعه در ایران با تمرکز بر شهر رشت

انسجام عمودی میان اسناد توسعه ای در سطوح ملی، منطقه ای و شهری در ایران به عنوان یکی از مهم ترین چالش های برنامه ریزی توسعه مطرح است که ناشی از فقدان هماهنگی ساختاری و راهبردی میان این سطوح و کاهش اثربخشی سیاست ها است. هدف اصلی این پژوهش واکاوی محتوای چشماندازهای توسعه در سه سطح و بررسی میزان انسجام و همسویی میان آنها است. این مطالعه به روش کیفی و مبتنی بر تحلیل تماتیک و رویکرد قیاسی استقرایی انجام شده است؛ در این جهت ۳۲ سند توسعه ای در سطوح ملی، منطقه ای و شهری به صورت هدفمند انتخاب و پس از کدگذاری تحلیل تطبیقی شده اند. نتایج پژوهش حاکی از استخراج هفت طبقه اصلی شامل توانمندسازی اجتماعی و حقوق شهروندی، رشد علمی و نوآوری، توسعه اقتصادی و عدالت توزیعی، روابط منطقه ای و بین المللی، اصلاح حکمرانی و نوسازی نهادی، هویت فرهنگی و پایداری اجتماعی و پایداری محیط زیستی است که هر یک نمایشگر ابعاد متنوع و چندبعدی برنامه ریزی توسعه در ایران می باشد. با وجود تکرار مفاهیم کلیدی در سطوح مختلف، فقدان سازوکارهای موثر برای انتقال راهبردها و هماهنگی بین سطحی منجر به انسجام ناقص و ناهماهنگی محتوایی سیاست ها گردیده است. در واقع فقدان الگوی روشن و هماهنگ سیاست گذاری چندسطحی و نیز ضعف همراستایی نهادی از مهم ترین موانع تحقق موثر چشم اندازهای توسعه در کشور به شمار می رود که پیامد آن بازتولید ناهماهنگی و ناکارآمدی در فرآیندهای اجرایی در سطح محلی است.

کلیدواژه ها:

انسجام عمودی ، چشم انداز توسعه ، سیاست گذاری چندسطحی ، برنامه ریزی توسعه شهری