تدوین معیار و راهکارهای بازگرداندن حیات مجدد به بافت تاریخی شهر نمونه مورد مطالعه شهر نرجه

بافت های تاریخی به عنوان بخشی از حافظه جمعی و هویت فرهنگی شهرها در دهه های اخیر تحت تاثیر فرسودگی کالبدی، مهاجرت ساکنان بومی، رکود اقتصادی و مداخلات نامتوازن دچار زوال و کاهش کارایی شده اند. شهر نرجه در استان قزوین نیز از جمله سکونتگاه هایی است که با وجود برخورداری از ساختار اجتماعی منسجم، بافت سنتی ارزشمند و پیشینه تاریخی قابل توجه با مشکلاتی چون ناکارآمدی زیرساختی، فرسایش تدریجی عناصر کالبدی، افت فعالیت های اقتصادی محلی و کاهش تعاملات اجتماعی مواجه است. هدف این پژوهش تبیین راهبردهای تجدید حیات شهری در بافت تاریخی نرجه با تاکید بر تقویت هویت بومی، افزایش کیفیت زندگی و پایداری اجتماعی-اقتصادی است. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد توصیفی-تحلیلی و تلفیقی از مطالعات اسنادی، برداشت های میدانی، تحلیل وضع موجود و ارزیابی ظرفیت های اجتماعی کالبدی بافت است. تحلیل یافته ها نشان می دهد که بافت تاریخی نرجه دارای ظرفیت های مهمی همچون هویت فرهنگی غنی، سرمایه اجتماعی قوی، پتانسیل گردشگری فرهنگی-طبیعی و وجود بناها و فضاهای بومی ارزشمند است که در صورت برنامه ریزی یکپارچه می تواند پایه احیای اقتصادی و ارتقای کیفیت محیطی شهر قرار گیرد. همچنین چالش هایی مانند فرسودگی کالبدی، کمبود خدمات محلی، ضعف مدیریت یکپارچه و نبود چارچوب مشخص برای مشارکت ساکنان از موانع اصلی تجدید حیات محسوب می شوند. نتایج پژوهش نشان می دهد که راهبردهای موفق تجدید حیات در نرجه باید بر پیوند میان حفاظت کالبدی و تقویت کارکردهای اجتماعی-اقتصادی تمرکز داشته و با مشارکت فعال ساکنان و ذی نفعان محلی اجرا شود. بر این اساس پیشنهاداتی نظیر ارتقای زیرساخت ها، احیای فضاهای عمومی، تقویت گردشگری فرهنگی، حمایت از کسب و کارهای بومی و تدوین نظام مدیریت یکپارچه بافت ارائه شده است. این پژوهش می تواند به عنوان الگویی برای برنامه ریزی و مدیریت احیای بافت های تاریخی در شهرهای کوچک ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تدوین معیار ، حیات مجدد بافت تاریخی ، شهر نرجه