طراحی محیط های اداری پایدار و تعاملی: الگوی معماری بومی گرای مجتمع شهرداری بندرعباس با تاکید بر فضاهای واسط سایه دار عمومی

شهرداری به عنوان نهاد اصلی متولی مدیریت محلی و خدمات رسانی به شهروندان نقشی کانونی در هویت بخشی به کالبد و سیما شهری ایفا می کند. ساختمان اداری شهرداری منطقه ۲ بندرعباس نیز نه تنها محلی برای کارآمدی سازمانی و مدیریتی است بلکه به عنوان یک نماد شهری در اقلیم گرم و مرطوب نیازمند پاسخ های طراحی هوشمندانه ای است تا بتواند چالش های زیست محیطی و اجتماعی محیط خود را مرتفع سازد. هدف اصلی این پژوهش شناسایی و ارائه الگوهای طراحی ساختمان اداری چندمنظوره شهرداری منطقه ۲ بندرعباس با رویکرد بوم گرایی و ایجاد فضاهای عمومی سایه دار و نفوذپذیر در طبقه همکف است. این رویکرد دوگانه، در پی آن است که بحران هویت معماری ناشی از تقلید کورکورانه از سبک های غربی و به دنبال آن ناکارآمدی اقلیمی و فقدان فضاهای عمومی سرزنده در این اقلیم چالش برانگیز را برطرف سازد. اقلیم گرم و مرطوب بندرعباس با تابش شدید آفتاب و رطوبت بالا آسایش حرارتی را به یکی از مهم ترین دغدغه های طراحی تبدیل کرده است. در این میان معماری بومی جنوب ایران همواره با استفاده از راهبردهای انفعالی نظیر رواق ها، ایوان های عمیق و حیاط های مرکزی، راه حل های پایداری برای زندگی در این شرایط ارائه داده است. روش تحقیق حاضر از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) بوده و با استفاده از تحلیل محتوای اسناد، مصاحبه با متخصصان مرحله کیفی برای استخراج مولفه های بوم گرایی و پیمایش از طریق پرسشنامه مرحله کمی برای آزمون فرضیات در میان کارکنان و شهروندان صورت پذیرفته است. نتایج پژوهش به صورت قطعی نشان دهنده آن است که تلفیق اصول بوم گرایی (شامل جهت گیری مناسب، استفاده از مصالح با ظرفیت حرارتی بالا و سایه اندازی کامل نما) با رویکرد اجتماعی تعبیه فضاهای عمومی سایه دار و سرزنده در همکف منجر به بهبود چشمگیر کارایی انرژی و افزایش آسایش حرارتی (تایید فرضیه اول)، افزایش معنادار تعاملات اجتماعی و رضایت عمومی شهروندان (تایید فرضیه دوم) و ارتقای هویت بصری و پیوند کالبدی ساختمان با بافت شهری (تایید فرضیه سوم) شده است. این یافته ها الگویی جامع و مسئولانه را برای طراحی ساختمان های عمومی در اقلیم های مشابه که هم پایداری زیست محیطی را تامین کند و هم پیوند میان نهاد دولتی و مردم را تقویت نماید ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

طراحی محیط های اداری پایدار و تعاملی ، الگوی معماری بومی گرای مجتمع شهرداری ، فضاهای واسط