تحلیل مولفه های طراحی مجتمع های مسکونی در جهت تحقق محیط های سرزنده شهری

سرزندگی محیطی به عنوان یکی از شاخص های کلیدی در سنجش کیفیت فضاهای مسکونی نقش مهمی در ارتقای کیفیت، زندگی، سلامت روانی و پایداری اجتماعی ساکنان شهری ایفا می کند. این مفهوم، چند بعدی حاصل تعامل پیچیده میان مولفه های کالبدی، اجتماعی و زیست محیطی است که در طراحی فضاهای عمومی، نیمه عمومی و خصوصی متجلی می شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل عوامل موثر بر سرزندگی در مجتمع های مسکونی شهر بندر انزلی را به عنوان نمونه موردی مطالعه کرده است. این تحقیق با بهره گیری از روش ترکیبی - کیفی کمی و رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده و داده ها از طریق پرسش نامه های استاندارد، مصاحبه های نیمه ساخت یافته، مشاهده میدانی و تحلیل های آماری گردآوری و ارزیابی شده اند. یافته ها نشان می دهند که مولفه های کالبدی به ویژه کیفیت طراحی فضاهای عمومی و نیمه عمومی، نفوذپذیری و خوانایی فضایی، شبکه های حرکتی، تنوع عملکردی، حضور فضاهای سبز و نورپردازی مناسب بیشترین تاثیر را بر سرزندگی محیطی دارند. در کنار آن مولفه های اجتماعی شامل سطح تعاملات اجتماعی، مشارکت پذیری، حس تعلق به مکان و امنیت روانی به عنوان عوامل مکمل نقش معناداری در افزایش پویایی و نشاط محیطی ایفا می کنند. همچنین بهره گیری از منابع طبیعی و چشم اندازهای ساحلی و جنگلی بندر انزلی، حضور فعال ساکنان و تعاملات اجتماعی را تقویت می کند. این پژوهش با ارائه چارچوب تحلیلی و پیشنهادهای طراحی مبتنی بر شرایط اقلیمی، فرهنگی و اجتماعی می تواند به معماران، طراحان شهری و سیاست گذاران حوزه مسکن کمک کند تا محیط های مسکونی سرزنده، پویا و پایدار ایجاد کنند و کیفیت زندگی ساکنان شهری را ارتقا دهند.

کلیدواژه ها:

سرزندگی ، فضاهای مسکونی ، سرزندگی ، بندر انزلی