طراحی محیط طبیعت گرا در آسایشگاه سالمندان راهبردهایی برای بهبود روحیه و کاهش استرس در سالمندان دارای مشکلات ذهنی

افزایش امید به زندگی و رشد شیوع اختلالات شناختی نظیر دمانس و بیماری آلزایمر ضرورت بازنگری در کیفیت محیط های نگهداری سالمندان را بیش از پیش آشکار ساخته است. پژوهش های حوزه روانشناسی محیط و معماری درمان محور نشان می دهد که محیط فیزیکی به ویژه میزان و کیفیت ارتباط آن با عناصر طبیعی، می تواند نقش مهمی در سطح استرس، وضعیت هیجانی و رفتار سالمندان ایفا کند. با این حال بسیاری از آسایشگاه های سالمندان به خصوص برای افراد دارای مشکلات ذهنی همچنان با رویکردی عمدتا عملکرد محور طراحی می شوند و ظرفیت های ترمیمی طبیعت در آنها به صورت نظام مند به کار گرفته نمی شود. پژوهش حاضر با رویکرد مروری تحلیلی و بر پایه بررسی مطالعات منتشر شده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۳ به تحلیل نقش طراحی محیط طبیعت گرا در کاهش استرس و بهبود روحیه سالمندان با تاکید ویژه بر افراد مبتلا به دمانس می پردازد. منابع علمی معتبر از پایگاه های بین المللی گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. یافته ها نشان می دهد که طراحی طبیعت گرا زمانی که به صورت یکپارچه در سازمان فضایی، کیفیت های حسی و فعالیت های روزمره ساکنان ادغام شود می تواند به کاهش اضطراب، رفتارهای آشفته، پرخاشگری و سردرگمی فضایی در سالمندان دارای مشکلات ذهنی منجر شود و در مقابل احساس آرامش، امنیت و تعلق به مکان را تقویت کند. بر اساس نتایج این مقاله چارچوبی سه لایه شامل «سازمان فضایی طبیعت محور»، «کیفیت های حسی طبیعت گرا» و «فعالیت های طبیعت محور» را به عنوان مبنایی کاربردی برای طراحی و بازطراحی آسایشگاه های سالمندان پیشنهاد می کند. این چارچوب می تواند به عنوان راهنمایی عملی برای معماران و مدیران مراکز مراقبتی در جهت ارتقای سلامت روانی و کیفیت زندگی سالمندان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

طراحی طبیعت گرا ، آسایشگاه سالمندان ، دمانس ، استرس ، معماری درمان محور ، زیست دوستی سکونت