تحلیل تطبیقی معماری تکایا در ایران با رویکرد تاثیر بوم زیست و اقلیم بر شکل گیری فضایی و کالبدی مطالعه موردی تکایای امیرچخماق (یزد)، معاون الملک (کرمانشاه) پیرعلی (رشت) و چهل تنان (شیراز)

این مقاله به بررسی معماری تکایا در ایران با رویکرد تاثیر بوم زیست و اقلیم می پردازد و چهار نمونه شاخص شامل تکیه امیرچخماق (یزد)، تکیه معاون الملک (کرمانشاه)، تکیه پیرعلی (رشت) و تکیه هفت تنان (چهل تنان شیراز) را مورد تحلیل تطبیقی قرار می دهد. نتایج نشان می دهد که ویژگی های اقلیمی، مصالح بومی و ارزش های فرهنگی-مذهبی به شکل مستقیم بر فرم، پلان، نحوه تهویه، نورگیری و طراحی فضایی تکایا تاثیر گذاشته اند. این پژوهش نشان می دهد که تکایا در مناطق گرم و خشک به سمت پلان های باز، سقف های گنبدی و مصالح با ظرفیت حرارتی بالا گرایش دارند؛ در اقلیم معتدل و مرطوب از ایوان های گسترده و کرسی چینی بهره می برند و در اقلیم سرد از پلان فشرده، مصالح عایق و بام مسطح استفاده می شود. یافته ها اهمیت مطالعه اقلیم و فرهنگ در طراحی و بازسازی آثار معماری آیینی را برجسته می سازد و امکان بهره گیری از این اصول در معماری معاصر را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

معماری ، تکایا ، معماری آیینی ایرانی ، بوم زیست و اقلیم ، طراحی فضایی و کالبدی ، تکیه معاون الملک ، تکیه پیر علی ، تکیه امیر چخماق ، تکیه چهل تنان