تحلیل راهکارهای اقلیمی مورد استفاده در ساخت ارگ تاریخی محمد آباد جرقویه اصفهان

ارگ محمد آباد واقع در منطقه جرقویه در شرق اصفهان نمونه ای برجسته از معماری بومی مناطق گرم و خشک ایران است که توانسته در گذر زمان به گونه ای هوشمندانه با شرایط سخت اقلیمی سازگار یافته و با توجه به چالش های کنونی طراحی در اقلیم های گرم و خشک از جمله افزایش مصرف انرژی، کاهش آسایش حرارتی و فراموشی ارزش های معماری بومی، بازخوانی و تحلیل سازوکارهای عملکردی بناهای تاریخی از منظر اقلیمی، ضرورتی انکارناپذیر است. مسئله اصلی پژوهش حاضر بررسی چگونگی انطباق ارگ محمد آباد با شرایط محیطی و تحلیل راهکارهای اقلیمی مورد استفاده در ساخت ارگ محمد آباد می باشد که می توانند در طراحی پایدار و معماری معاصر مورد استفاده قرار گیرند. این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی و بر پایه ی مشاهدات میدانی، برداشت های معماری و تحلیل اقلیمی انجام شده است. در این راسته مولفه هایی همچون سازمان فضایی، جهت گیری بنا، ضخامت و ارتفاع دیوارها، سلسله مراتب فضایی، استفاده از مصالح بومی مانند خشت، گل، آجر و کاهگل و وجود حیاط مرکزی به عنوان عناصر کلیدی در تنظیم شرایط حرارتی و اقلیمی مورد بررسی قرار گرفته اند. نتایج نشان می دهد که طراحی ارگ محمد آباد مبتنی بر طراحی اقلیمی، موجب کاهش تبادل حرارتی، ایجاد تعادل دمایی در شب و روز و تامین آسایش حرارتی کاربران صورت گرفته شده است. بر اساس یافته های پژوهش، معماری بومی ارگ محمد آباد نه تنها پاسخی خردمندانه به محدودیت های اقلیمی بوده بلکه می تواند الگویی موثر برای رویکردهای طراحی اقلیمی و پایداری در معماری معاصر ایران به شمار آید.

کلیدواژه ها:

معماری بومی ، راهکارهای اقلیمی ، ارگ محمد آباد ، اقلیم گرم و خشک ، جرقویه اصفهان