نقش معماری مدرسه در کاهش ترک تحصیل دانش آموزان مناطق روستایی

در دهه های اخیر آموزش و پرورش به عنوان یکی از پایه های توسعه پایدار همواره در معرض تحول بوده است. با این حال آنچه در بسیاری از نظام های آموزشی کمتر مورد توجه قرار گرفته رابطه میان کیفیت محیط کالبدی مدارس و پایداری فرآیند یادگیری است؛ رابطه ای که تاثیر مستقیم بر حضور، مشارکت و ماندگاری دانش آموزان در چرخه آموزشی دارد. در واقع مدرسه نه تنها نهادی برای انتقال دانش بلکه بستری برای رشد عاطفی، اجتماعی و روانی دانش آموزان است. اما این نقش چند سویه تنها در صورتی به درستی ایفا می شود که فضای فیزیکی مدرسه متناسب با نیازهای رشدی و روانی دانش آموزان طراحی شده باشد. در ایران کیفیت فضایی بسیاری از مدارس به ویژه در مناطق محروم و روستایی پاسخگوی نیازهای یادگیری قرن بیست و یکم نیست. مطالعات متعدد نشان داده اند که محیط فیزیکی مدرسه یکی از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر انگیزش تحصیلی، سلامت روانی و احساس تعلق دانش آموز به مدرسه است. به ویژه در مناطق روستایی و عشایری که کودکان با چالش های اقتصادی، فرهنگی و اقلیمی روبه رو هستند فراهم کردن یک فضای یادگیری امن، پویا و مشارکت محور می تواند از اصلی ترین راهکارهای مقابله با پدیده ترک تحصیل تلقی شود. در این پژوهش به بررسی عوامل کالبدی موثر بر ترک تحصیل خواهیم پرداخت. بررسی های انجام شده دلایل ترک تحصیل در ایران را در چهار دسته کلی تقسیم می کند: عوامل فردی (اضطراب، تنهایی، ناامنی)، عوامل خانوادگی (مشارکت پایین والدین، موانع فرهنگی)، عوامل مدرسه ای (ساختمان نامناسب، تراکم کلاس، شیوه مدیریت) و عوامل اقتصادی (فقر، هزینه تحصیل). آنچه در این بین مغفول مانده نقش طراحی معماری در پاسخ به این عوامل است. طراحی مدرسه ای که فضاهای بازی و فعالیت فیزیکی داشته باشد، مشارکت خانواده را تسهیل کند، حس امنیت را القا کند و حتی امکان کسب درآمدهای جانبی را فراهم سازد می تواند به کاهش نرخ ترک تحصیل کمک کند.

کلیدواژه ها:

ترک تحصیل ، مناطق محروم ، معماری مدرسه ، مدرسه روستایی