تبیین مولفه های طراحی فضاهای تفریحی تجاری با رویکرد معماری بیوفیلیک در مناطق گرم و خشک یک مرور نظام مند

در دهه های اخیر گرایش به ایجاد فضاهای شهری با کیفیت زیست پذیر و تجربه محور موجب توجه روزافزون به رویکرد معماری بیوفیلیک در طراحی فضاهای عمومی شده است. فضاهای تفریحی تجاری به عنوان یکی از مهمترین بسترهای تعامل اجتماعی، مصرف و فراغت ظرفیت بالایی برای تلفیق اصول طبیعت گرایانه در طراحی خود دارند. از سوی دیگر اقلیم گرم و خشک با ویژگی هایی همچون تابش شدید خورشید، کمبود رطوبت و نوسانات دمایی زیاد، چالش های خاصی را در زمینه آسایش حرارتی و حضور عناصر طبیعی در محیط مصنوع ایجاد می کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین مولفه های طراحی فضاهای تفریحی-تجاری با رویکرد معماری بیوفیلیک در مناطق گرم و خشک انجام شده است. روش تحقیق از نوع مروری تحلیلی بوده و با مرور نظام مند منابع علمی و مطالعات موردی جهانی و بومی در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ میلادی به استخراج و طبقه بندی مولفه های بیوفیلیک متناسب با شرایط اقلیمی پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که مولفه هایی نظیر بهره گیری از نور طبیعی کنترل شده، حضور آب و گیاهان مقاوم به خشکی، استفاده از مصالح طبیعی و رنگ های بومی و طراحی فضاهای نیمه باز و سایه دار در ارتقای کیفیت زیستی و تجربه فضایی کاربر نقش کلیدی دارند. در نهایت مدل مفهومی ارائه شده می کوشد تا تعامل میان اصول بیوفیلیک، راهبردهای اقلیمی و نیازهای عملکردی فضاهای تفریحی تجاری را تبیین نماید. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان چارچوبی راهنما برای طراحان در جهت خلق فضاهای انسان محور پایدار و سازگار با اقلیم گرم و خشک به کار رود.

کلیدواژه ها:

معماری بیوفیلیک ، فضاهای تفریحی تجاری ، اقلیم گرم و خشک ، طراحی پایدار ، تجربه فضایی ، آسایش حرارتی ، مولفه های طبیعت گرا