معماری خاک پناه؛ پلی میان مفاهیم سبز و فناوری ساختمانی

معماری خاک پناه یکی از قدیمی ترین روش های ساخت و ساز در تاریخ انسان بوده که با بهره گیری از مصالح طبیعی مانند خاک، سنگ و چوب شکل می گرفته است. این سبک معماری به طور کامل با محیط اطراف هماهنگ بوده و در پاسخ به شرایط اقلیمی و نیازهای بومی توسعه یافته است. امروزه نیز به دلیل صرفه جویی در مصرف انرژی و کمترین آسیب به طبیعت، توجه معماران حوزه طراحی پایدار را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر به بررسی معماری خاک پناه به عنوان الگویی پایدار در معماری معاصر می پردازد. هدف اصلی این پژوهش دستیابی به جایگاه معماری خاک پناه در عصر جدید می باشد. پرسش اصلی در راستای هدف این است که آیا می توان با تلفیق مفاهیم معماری خاک پناه و فناوری های نوین ساختمانی، الگویی بومی سازی شده و پایدار برای شرایط جغرافیایی گوناگون ارائه دهیم؟ روش تحقیق از نوع توصیفی - تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای و اسنادی بوده و نمونه های تاریخی و معاصر، کارکردهای اقلیمی، مصالح و عوامل موثر در طراحی بناهای خاک پناه مورد بررسی قرار گرفته اند. نتایج حاصل از مطالعات انجام شده نشان می دهند که این نوع معماری به دلیل داشتن ویژگی های عایق حرارتی، خصوصا در اقلیم سرد قادر است آسایش حرارتی و امنیت بالاتری فراهم آورد و در عین حال با بهره گیری از فناوری های نوین بسیاری از چالش های سنتی مانند رطوبت یا تهویه را رفع نماید. این مطالعه بر ضرورت توجه بیشتر به معماری خاک پناه در ایران و کشورهای مشابه از نظر اقلیمی تاکید دارد و پیشنهاد می دهد که با ترکیب دانش بومی و فناوری نوین می توان الگوهای بومی سازی شده ای برای توسعه پایدار ارائه کرد.

کلیدواژه ها:

معماری خاک پناه ، فناوری ساختمان ، زیست محیط ، معماری سبز