شناسایی و اولویت بندی مولفه های موثر در باززنده سازی فضای صنعتی متروک با رویکرد هویت بخشی به فضا نمونه موردی کارخانه زربافت جم کاشان

رشد سریع و بی رویه شهرنشینی و تغییرات بنیادین در تولید صنعتی بسیاری از فضاهای صنعتی درون بافت شهری را به مرور غیرقابل استفاده و متروک کرده است. این فضاها که زمانی نقش اقتصادی، اجتماعی و کالبدی مهمی داشتند، امروز غالبا ناکارآمد و تهی از معنا و هویت هستند و پیامدهای منفی بر کیفیت محیط شهری دارند. با این حال این فضاها دارای ظرفیت های بالقوه مهمی از منظر کالبدی، تاریخی، اجتماعی و مکانی هستند که می توانند زمینه باززنده سازی پایدار و هویت محور را فراهم کنند. باززنده سازی فضاهای صنعتی متروک فرآیندی چندبعدی است که علاوه بر مرمت فیزیکی به احیای ارزش های هویتی، تاریخی و فرهنگی نیز توجه دارد و می تواند کیفیت زیست شهری، حس تعلق شهروندان و استمرار تاریخی شهر را ارتقا دهد. طراحی معماری و بازآفرینی فضایی نقش کلیدی در این فرآیند دارد و می تواند فضاهای فرسوده را به عناصر فعال و پویا در ساختار شهری تبدیل کند. بازطراحی و تغییر کاربری این فضاها به کاربری های فرهنگی، اجتماعی، آموزشی، تحقیقاتی و حتی تجاری، علاوه بر حفظ میراث صنعتی به رونق اقتصادی محلی و منطقه ای کمک می کند، تعاملات اجتماعی را افزایش می دهد و کیفیت تجربه زیست شهری را بهبود می بخشد. پژوهش حاضر با تمرکز بر کارخانه زربافت جم در کاشان، نمونه ای شاخص از میراث صنعتی تلاش دارد الگویی علمی و کاربردی برای باززنده سازی موفق کارخانه های صنعتی متروک ارائه دهد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و با استفاده از فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نرم افزار Expert Choice به اولویت بندی مولفه های موثر در باززنده سازی فضای صنعتی متروک با رویکرد هویت بخشی به فضا در خصوص پروژه صنعتی کارخانه زربافت جم با توجه به نظر صاحب نظران پرداخته است. یافته ها نشان می دهد باززنده سازی موفق مستلزم توجه همزمان به ابعاد کالبدی، هویتی، اجتماعی و عملکردی است و طراحی معمارانه نقش محوری در ایجاد هویت تازه و بازگرداندن کارکردهای فعال به فضاهای صنعتی فرسوده دارد.

کلیدواژه ها:

باززنده سازی فضای صنعتی ، فضای صنعتی متروکه ، میراث صنعتی ، هویت بخشی ، بازطراحی ، تغییر کاربری