بررسی نقش حکمت و هنر معماری اسلامی در شکل گیری معماری بومی ایران (تحلیل نمونه های کاخ عالی قاپو اصفهان میدان امام اصفهان، کاخ چهلستون اصفهان)

معماری دوران صفوی به ویژه سبک اصفهانی به عنوان نمونه ای بارز از همنشینی حکمت اسلامی و هنر ایرانی در قالب فضا و ساختار معماری شناخته می شود. این پژوهش با هدف بررسی نقش عمیق مفاهیم فلسفی و عرفانی در شکل گیری کالبد معماری بومی و سنتی ایران سه اثر برجسته شامل عالی قاپو، میدان نقش جهان و چهلستون را به صورت کیفی و تطبیقی مورد مطالعه قرار داده است. داده ها از طریق بازدید میدانی، مستندسازی دقیق و مرور منابع کتابخانه ای معتبر گردآوری شده و تحلیل آنها بر اساس ساختار کالبدی، هندسه مقدس، نورپردازی معنوی و الگوهای تزئینی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که این آثار فراتر از نقش های کالبدی و عملکردی، صرفا به عنوان زبان های بصری حامل پیام های عمیق عرفانی، فلسفی و فرهنگی عمل می کنند که مفاهیمی چون «وحدت در کثرت»، «سیر از ظاهر به باطن» و «تعادل میان جهان مادی و معنوی» را بازتاب می دهند. ترکیب هندسه دقیق، نورپردازی هوشمندانه و تزئینات سمبلیک در این بناها فضایی تجربه محور و معنوی ایجاد می کند. پژوهش بر اهمیت بازخوانی و به کارگیری دوباره این مفاهیم در معماری معاصر ایران تاکید دارد و معتقد است که چنین رویکردی می تواند ضمن حفظ هویت فرهنگی، به ارتقای کیفیت زیستی و معنوی فضاهای جدید کمک کند.

کلیدواژه ها:

حکمت معماری اسلامی ، معماری بومی ایران ، معماری صفوی ، هندسه مقدس ، نورپردازی معنوی ، تزئینات سمبلیک