راهبردهای طراحی پایدار فضای سبز مدارس ابتدایی در اقلیم نیمه خشک قم - با تاکید بر رشد شناختی عاطفی و اجتماعی دانش آموزان

دوره کودکی به ویژه بازه سنی ۷ تا ۱۲ سال مرحله ای سرنوشت ساز در شکل گیری شخصیت، توسعه توانایی های شناختی و رشد اجتماعی کودکان است. در این دوران مدرسه نقشی فراتر از محیطی برای آموزش رسمی بر عهده دارد و به عنوان بستری برای پرورش همه جانبه دانش آموزان عمل می کند. حضور فضای سبز در مدارس با ایجاد محیطی آرامش بخش، افزایش شادابی، تقویت تمرکز و کاهش اضطراب بستر مناسبی برای ارتقای فرایند یادگیری فراهم می آورد. طراحی علمی و هدفمند این فضاها همچنین امکان تعاملات اجتماعی پویاتر و تقویت مهارت های ارتباطی کودکان را افزایش می دهد. با این حال، در بسیاری از مدارس ابتدایی ایران ارتباط دانش آموزان با محیط های طبیعی محدود بوده و این امر پیامدهای منفی بر سلامت روانی و توانایی های شناختی آنان بر جای گذاشته است. با توجه به شرایط اقلیمی نیمه خشک کشور، طراحی فضای سبز مستلزم الگوهایی سازگار با محدودیت منابع آب و ویژگی های بومی است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که به کارگیری راهبردهای متناسب با اقلیم شامل استفاده از گونه های گیاهی بومی، ایجاد سایه بان های طبیعی و استقرار سامانه های نوین مدیریت آب می تواند محیطی پایدار، پویا و کارآمد ایجاد کند که هم زمان سلامت جسمی، آرامش روانی، خلاقیت، انسجام اجتماعی و موفقیت تحصیلی دانش آموزان را ارتقا دهد. این یافته ها الگویی عملی و الهام بخش برای آینده طراحی مدارس ابتدایی کشور ارائه می کند؛ الگویی که در آن فضاهای آموزشی نه تنها محل یادگیری بلکه خود عاملی فعال و موثر در فرآیند تربیت و شکوفایی نسل آینده خواهند بود.

کلیدواژه ها:

فضای سبز آموزشی ، مدرسه ابتدایی ، اقلیم نیمه خشک ، طراحی پایدار ، قم ، گونه های گیاهی مقاوم