طراحی معماری مسکونی در بافت فرسوده شهر تهران بر پایه بازیافت پسماندهای ساختمانی

پژوهش بافت های فرسوده شهری تهران به عنوان یکی از چالش های اصلی توسعه پایدار شهری نه تنها با فرسودگی کالبدی و ناکارآمدی عملکردی مواجه اند بلکه با ضعف در تاب آوری زیست محیطی و مصرف بی رویه منابع نیز روبه رو هستند. در همین راستا این پژوهش با هدف شناسایی ظرفیت های استفاده از مصالح ساختمانی بازیافتی در طراحی معماری مسکونی در بافت فرسوده شهر تهران انجام شده است. مساله اصلی بررسی امکان پذیری جایگزینی مصالح سنتی و نو با مصالح حاصل از بازیافت پسماندهای ساختمانی جهت دستیابی به ساختارهایی پایدارتر، مقرون به صرفه تر و منطبق با شرایط اقلیمی و کالبدی منطقه است. روش تحقیق از نوع کیفی کاربردی بوده و شامل مطالعات میدانی در سه محله فرسوده تهران نازی آباد، جوادیه و هرندی، تحلیل مصالح قبل بازیافت نظیر بتن، آجر، چوب و فولاد، طراحی و آنالیز یک نمونه مسکن کم تراکم با استفاده از مصالح بازیافتی و اعتبارسنجی برای یک نمونه ساختمان بزرگ مقیاس مسکونی است. در مرحله طراحی با بهره گیری از تکنیک های بازچرخانی، مصالح، اصول معماری اقلیمی و مدولار، طرحی مفهومی برای یک ساختمان ۱۰ واحدی ارائه شد. یافته ها نشان می دهد استفاده از مصالح بازیافتی می تواند تا ۴۰ درصد هزینه های ساخت را کاهش داده، ۶۵ درصد از پسماندهای تخریب را به کار گیرد و با بهره گیری از مصالح بومی شده موجب بهبود عملکرد حرارتی و کاهش مصرف انرژی تا ۳۰ درصد گردد. نتیجه گیری حاکی از آن است که طراحی معماری با رویکرد بازیافت مصالح نه تنها به نوسازی پایدار بافت فرسوده کمک می کند بلکه الگویی کاربردی برای گسترش معماری سبز و اقتصاد چرخشی در شهر تهران فراهم می آورد. پیشنهاد می شود این رویکرد در قالب سیاست های تشویقی در دستور کار مدیریت شهری قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، طراحی مسکونی ، بازیافت پسماندهای ساختمانی ، معماری پایدار ، تهران