طراحی کارآمد و بهینه معماری بومی به عنوان راهکاری برای پایداری زیست محیطی نمونه ی موردی معماری بومی گرم و خشک ایران

در دهه های اخیر بحران انرژی و تغییرات آب و هوایی از مهم ترین مشکلاتی است که بشر با آن مواجه است، ۳۰ درصد انرژی مصرفی در اکثر کشورها به ساختمان ها اختصاص دارد. توسعه پایدار اهداف مختلفی دارد و کاهش مصرف انرژی یکی از اهداف آن است. ساختمان ها به عنوان مصرف کنندگان اصلی، انرژی بر کل مصرف انرژی تاثیر دارند. توسعه پایدار یکی از مفاهیم مطرح شده در زندگی بشر معاصر است و هدف اصلی آن دستیابی به توسعه ای است که بتواند نیازهای کنونی را بدون از دست دادن توانایی نسل های آینده برای رفع نیازهای خود برآورده کند. امروزه صرفه جویی در مصرف انرژی و توسعه پایدار یکی از موضوعات مهم و متداول در سطح بین المللی است که به منظور حفظ منابع انرژی، جلوگیری از آلودگی زمین و محیط زیست، کاهش میزان مصرف انرژی های فسیلی و همزیستی با شرایط طبیعی و اقلیمی است. به یکی از مهم ترین اقدامات در معماری و شهرسازی تبدیل شده است. این مفهوم در زمینه های مختلف از جمله معماری و ساختمان سازی مورد توجه قرار گرفته و منجر به ایجاد نوعی تفکر به نام معماری پایدار شده است. سال هاست که به موضوع انرژی در کشور توجهی نمی شود اما در سال های اخیر به دلایل مختلف لزوم صرفه جویی در مصرف انرژی به عنوان یک ضرورت شناخته شده است. در کشور ما بخش ساختمان بیش از یک سوم مصرف انرژی را به خود اختصاص می دهد که به قیمت جهانی سالانه شش میلیارد دلار ارزش دارد. با توجه به این موضوع و مصرف بالای انرژی در بخش ساختمان تمامی عناصر ساختمانی و انواع ساختمان ها باید به گونه ای طراحی شوند که در زمان های مختلف به شرایط جوی بیرون پاسخ دهند و شرایط آسایش حرارتی قابل قبولی را برای ساکنین فراهم کنند. اما این مشکل در مرحله اول نباید با کمک تجهیزات مکانیکی و الکتریکی انجام شود. در واقع اگر شرایط آب و هوایی خیلی سخت نباشد طراحی مناسب ساختمان می تواند به تنهایی شرایط راحتی را در فصول گرم و سرد فراهم کند. با توجه به اینکه یک سوم انرژی مصرفی در ساختمان ها مصرف می شود بنابراین ساختمان ها نقش بسزایی در آلودگی محیط زیست دارند. در دهه اخیر توسعه پایدار و معماری پایدار با اهدافی چون طراحی سازگار با اقلیم، طراحی با استفاده از مواد قابل بازیافت، طراحی کاهش مصرف انرژی، طراحی سازگار با فرهنگ، عدم تولید آلودگی محیطی و ضایعات ساختمانی و مناسب و ایمن بوده است. طراحی برای کاربران شکل گرفته است. یکی از راه های تامین آسایش اقلیمی استفاده از تهویه و جریان هوا است و استفاده از سیستم های خورشیدی راهی برای افزایش تهویه طبیعی و بهبود کیفیت هوای داخل ساختمان است. معماری سنتی ایران راهکارهای ویژه ای برای استفاده از منابع تجدیدپذیر دارد که در این مقاله به بررسی اثربخشی استفاده از راهکارهای سنتی در صرفه جویی انرژی می پردازد. برای این منظور از طریق نرم افزار دیزاین بیلدر یک بار با بادگیر و گودال باغ و یک بار در شرایط عادی محاسبه شد و پس از مقایسه مشخص شد که راهکارهای سنتی در کاهش مصرف انرژی تا ۱۶.۵ درصد موثر بوده است.

کلیدواژه ها:

تغییر آب و هوا ، محیط ساخته شده ، صنعت ساخت و ساز ، معماری پایدار ، معماری بومی ، پایداری زیست بومی